รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
1) เทคโนโลยีที่เหมาะสม (Appropriate Technology) มุ่งเน้นการใช้เตาชีวมวลแบบก่ออิฐมอญ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีระดับ ATL_B ที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าสามารถนำไปใช้ได้จริงในบริบทชุมชน โดยมีคุณลักษณะง่ายต่อการใช้งาน ซ่อมแซม และใช้วัสดุท้องถิ่นได้
2) กระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสม (ALP) ใช้กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อให้ชุมชนสามารถ “รับ-ปรับ-ใช้” เทคโนโลยีได้อย่างยั่งยืน พร้อมกับพัฒนานวัตกรชุมชนให้มีบทบาทนำ
3) แนวคิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี อ้างอิงทฤษฎีการแพร่กระจายของนวัตกรรม (Diffusion of Innovation) โดยเน้นขั้นตอน “การโน้มน้าวใจ-ตัดสินใจ-ดำเนินการ-ยืนยัน” เพื่อเพิ่มอัตราการยอมรับเทคโนโลยีใหม่
4) การประเมินผลกระทบทางสังคม (SROI) โครงการมีเป้าหมายในการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคม เพื่อแสดงให้เห็นถึงผลกระทบในมิติ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
5) การผสานองค์ความรู้ทางเทคนิคและภูมิปัญญาท้องถิ่น มีการใช้ความรู้จากงานวิจัยเตาชีวมวลเดิมของ มทร.ศรีวิชัย มาประยุกต์ใช้ร่วมกับบริบทเฉพาะของกลุ่มอาชีพในพื้นที่
2) กระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสม (ALP) ใช้กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อให้ชุมชนสามารถ “รับ-ปรับ-ใช้” เทคโนโลยีได้อย่างยั่งยืน พร้อมกับพัฒนานวัตกรชุมชนให้มีบทบาทนำ
3) แนวคิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี อ้างอิงทฤษฎีการแพร่กระจายของนวัตกรรม (Diffusion of Innovation) โดยเน้นขั้นตอน “การโน้มน้าวใจ-ตัดสินใจ-ดำเนินการ-ยืนยัน” เพื่อเพิ่มอัตราการยอมรับเทคโนโลยีใหม่
4) การประเมินผลกระทบทางสังคม (SROI) โครงการมีเป้าหมายในการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคม เพื่อแสดงให้เห็นถึงผลกระทบในมิติ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
5) การผสานองค์ความรู้ทางเทคนิคและภูมิปัญญาท้องถิ่น มีการใช้ความรู้จากงานวิจัยเตาชีวมวลเดิมของ มทร.ศรีวิชัย มาประยุกต์ใช้ร่วมกับบริบทเฉพาะของกลุ่มอาชีพในพื้นที่
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
เพื่อยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของครัวเรือนกลุ่มแปรรูปตาลโตนดในจังหวัดสงขลา ด้วยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเตาชีวมวลที่เหมาะสม ซึ่งช่วยลดต้นทุนพลังงานและเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการผลิต อีกทั้งยังส่งเสริมให้ชุมชนมีความสามารถในการดูแลและซ่อมแซมเทคโนโลยีได้เอง พร้อมพัฒนานวัตกรชุมชนให้สามารถเรียนรู้และขยายผลได้อย่างต่อเนื่อง
จุดเด่น
1) เทคโนโลยีพร้อมใช้และประหยัดพลังงาน เตาชีวมวลแบบก่อด้วยอิฐมอญช่วยลดเวลาแปรรูปและลดการสิ้นเปลืองเชื้อเพลิงลงอย่างมีนัยสำคัญ
มีกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีแบบมีส่วนร่วม ส่งเสริมให้ชุมชนเรียนรู้และดูแลรักษาเทคโนโลยีได้ด้วยตนเอง ทำให้เกิดความยั่งยืนหลังโครงการสิ้นสุด
2) ตอบโจทย์ปัญหาท้องถิ่นอย่างตรงจุด เน้นแก้ไขปัญหาเตาเดิมที่เผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ต้นทุนสูง และควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ได้ยาก
3) สนับสนุนการพัฒนานวัตกรชุมชน ไม่เพียงมุ่งเน้นการติดตั้งเทคโนโลยี แต่พัฒนาคนในชุมชนให้สามารถขยายผลนวัตกรรมต่อได้
4) มีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมและวัดผลได้ เช่น เพิ่มรายได้ครัวเรือน 5,000 บาทต่อเดือน ลดต้นทุนเชื้อเพลิง และเพิ่มคุณภาพของผลิตภัณฑ์จากตาลโตนด
มีกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีแบบมีส่วนร่วม ส่งเสริมให้ชุมชนเรียนรู้และดูแลรักษาเทคโนโลยีได้ด้วยตนเอง ทำให้เกิดความยั่งยืนหลังโครงการสิ้นสุด
2) ตอบโจทย์ปัญหาท้องถิ่นอย่างตรงจุด เน้นแก้ไขปัญหาเตาเดิมที่เผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ต้นทุนสูง และควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ได้ยาก
3) สนับสนุนการพัฒนานวัตกรชุมชน ไม่เพียงมุ่งเน้นการติดตั้งเทคโนโลยี แต่พัฒนาคนในชุมชนให้สามารถขยายผลนวัตกรรมต่อได้
4) มีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมและวัดผลได้ เช่น เพิ่มรายได้ครัวเรือน 5,000 บาทต่อเดือน ลดต้นทุนเชื้อเพลิง และเพิ่มคุณภาพของผลิตภัณฑ์จากตาลโตนด
รายละเอียดเพิ่มเติม
เตาชีวมวลแบบก่อด้วยอิฐมอญเป็นเตาชีวมวลที่ติดตั้งอยู่กับที่ มีช่องเติมเชื้อเพลิงและท่อดูดควันอยู่ตรงกันข้ามกันตัวเตา ซึ่งตัวเตามีความหนา 3 ชั้น เวลาใช้งานจะไม่มีควันออกจากด้านข้างภาชนะ และบริเวณหน้าเตาจะไม่มีสะเก็ดไฟออกจากช่องเติมเชื้อเพลิง
เงื่อนไขการใช้งาน
เตาชีวมวลแบบก่อด้วยอิฐมอญติดตั้งอยู่ในโรงเรือน ใช้ไม้ฟืนเป็นเชื้อเพลิง สามารถใช้งานติดต่อกันได้ 20 ชั่วโมง/วัน
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
-
-รายได้สุทธิต่ำ สำคัญกระบวนการแปรรูปตาลโตนดด้วยเตาชุมชนมีการใช้เวลาในการแปรรูปการผลิตนาน 8 ชั่วโมง/รอบ ทำให้ต้องใช้เชื้อเพลิงไม้ฟืนปริมาณมาก
-
-อายุการใช้งานของเตาชุมชนสั้น สำคัญชุมชนต้องสร้างเตาสำหรับการแปรรูปตาลโตนด 6-7 เดือน ต้องสร้างใหม่
ประโยชน์ (Gain Points)
-
-ความสมบูรณ์ของทรัพยากรในชุมชน สูงพื้นที่คาบสมุทรสทิงพระ จังหวัดสงขลา เป็นพื้นที่ที่ปลูกตตาลโตนดเป็นพืชพื้นถิ่นประจำชุมชน
-
-ครัวเรือนมีความเชี่ยวชาญในการขึ้นตาลโตนดและการเคี้ยวตาลโตนด สูง-ชุมชนมีการแปรรูปตาลโตนดเป็นอาชีพพื้นฐานของชุมชนที่ส่งต่อกันยาวนาน
กลุ่มเป้าหมาย
กลุ่มเป้าหมายหลัก
ครัวเรือนกลุ่มแปรรูปตาลโตนดในพื้นที่ อำเภอสิงหนคร และ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา จำนวน 100 ครัวเรือน
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
อื่นๆ
ครัวเรือนกลุ่มแปรรูปตาลโตนดในพื้นที่ อำเภอสิงหนคร และ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา จำนวน 100 ครัวเรือน
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| บพท. ปีงบประมาณ 67 | วิจัย |
วิดีโอแนะนำ
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด: 20.35
ปริมาณ: เปอร์เซ็นต์
SROI (Social)
ตัวชี้วัด: ครัวเรือนมีรายได้สุทธิเพิ่มขึ้นเฉลี่ย ลดค่าใช้จ่ายเชื้อเพลิงจากการใช้เตาแบบดั้งเดิม เพิ่มโอกาสสร้างรายได้จากการเพิ่มรอบการผลิต
ปริมาณ: ไม่น้อยกว่า 5,000 บาท/เดือน หรือ 60,000 บาท/ปี
ผลลัพธ์ (Outcomes)
ผลกระทบ (Impacts)
รศ.ดร.สุปราณี วุ่นศรี
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย
ผู้ร่วมวิจัย/ทีมงาน:
ผศ.ระริน เครือวรพันธุ์, ผศ.ดร.โกสินทร์ ทีปรักษพันธ์, ผศ.ณิชา ประสงค์จันทร์, รศ.ดร.มาหามะสูไฮมี มะแซ, ผศ.อดิศักดิ์ จิตภูษา, ผศ.อัฎฐชัย ถาวรสุวรรณ, นายเวคิน หนูนำวงศ์, ผศ.นันทิพย์ หาสิน
