ความรู้ / เทคโนโลยี
UD-FIRE (User-Driven Fire Risk Evaluation System) คือเทคโนโลยีระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support System: DSS) ที่ออกแบบมาเพื่อวิเคราะห์และประเมินความเสี่ยงของไฟป่าและความแห้งแล้งในพื้นที่ป่าผลัดใบ โดยใช้ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียม เช่น ความชื้นพืชพรรณ (NDMI), จุดความร้อน (Hotspots), ดัชนีพืชพรรณ (NDVI) และข้อมูลลักษณะภูมิประเทศ มาประมวลผลร่วมกัน ระบบนี้สามารถแสดงผลในระดับพื้นที่ย่อย เช่น แปลงป่า หมู่บ้าน หรือครัวเรือน เพื่อช่วยให้ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถวางแผนการใช้พื้นที่ได้อย่างเหมาะสม เช่น การกำหนดพื้นที่ปลอดภัย การเลือกจุดสร้างแนวกันไฟดำ หรือการประเมินศักยภาพพื้นที่ที่สามารถเพิ่มรายได้จากทรัพยากรป่าได้ UD-FIRE จึงไม่ใช่เพียงเครื่องมือจัดการไฟป่า แต่ยังเป็นเทคโนโลยีที่ส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
จุดเด่น
ระบบ UD-FIRE ถือเป็นระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support System: DSS) ที่พัฒนาขึ้นเพื่อจัดการไฟป่าและความแห้งแล้งอย่างเฉพาะเจาะจงในป่าผลัดใบเขตร้อน โดยใช้เทคโนโลยีสำรวจระยะไกล (Remote Sensing) ผ่านดัชนีพืชพรรณหลัก ได้แก่ NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) และ NDMI (Normalized Difference Moisture Index) เพื่อสร้างแบบจำลองเชิงพื้นที่ที่สามารถจำแนกและประเมินปริมาณเชื้อเพลิงสะสมบนผิวดินในระดับตำแหน่งพิกัดย่อยได้อย่างแม่นยำ จุดเด่นของ UD-FIRE คือการเชื่อมโยงข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมเข้ากับข้อมูลภาคสนามจริงเกี่ยวกับชีวมวลและความชื้น เพื่อระบุตำแหน่ง “เสี่ยงไฟ” และ “เหมาะสมสำหรับการสร้างหลุมเก็บความชื้นหรือแนวกันไฟ” ได้ล่วงหน้า ซึ่งยังไม่มีระบบ DSS ใดในระดับโลกที่สามารถทำได้เฉพาะสำหรับ “ป่าผลัดใบเขตร้อน” ที่มีการผลัดใบตามฤดูกาล ความหลากหลายทางชีวภาพต่ำ และความซับซ้อนของพืชพรรณต่ำเช่นนี้ ขณะที่ระบบ DSS อื่น ๆ เช่น FireCast, Fire Danger Rating System (FDRS), หรือ Global Fire Weather Database ยังเน้นเฉพาะการพยากรณ์จากปัจจัยภูมิอากาศและพืชพรรณแบบกว้าง ไม่สามารถลงลึกถึงระดับชุมชนหรือสร้างความเชื่อมโยงเชิงเศรษฐกิจ-สังคมกับชุมชนผู้ใช้ป่าได้ UD-FIRE จึงเป็นระบบแรกที่สามารถนำไปใช้วางแผนบริหารเชื้อเพลิง พื้นที่เพาะเห็ด และโครงสร้างป้องกันไฟในป่าชุมชน เพื่อเชื่อมโยงการอนุรักษ์กับรายได้ครัวเรือนได้ในระดับปฏิบัติจริง
รายละเอียดเพิ่มเติม
UD-FIRE: ระบบช่วยตัดสินใจ (DSS) ที่พัฒนาขึ้นเพื่อประเมินและวิเคราะห์ความเสี่ยงเชิงพื้นที่ของไฟป่า ความแห้งแล้ง และต้นทุนศักยภาพของทรัพยากรในป่าผลัดใบ โดยใช้ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียม เช่น ความชื้นในดิน ดัชนีพืชพรรณ จุดความร้อน และลักษณะภูมิประเทศ มาวิเคราะห์ร่วมกันในรูปแบบเชิงลึก ระบบนี้สามารถระบุตำแหน่งที่มีความเสี่ยงหรือศักยภาพในการใช้ทรัพยากรป่า เช่น เห็ดป่า หรือไม้เศรษฐกิจ เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจในการจัดการพื้นที่ทั้งในด้านการลดความเสี่ยง (เช่น แนวกันไฟดำ หรือหลุมดักความชื้น) และด้านเศรษฐกิจ (เช่น การเพิ่มรายได้จากของป่า) โดยเน้นให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการใช้ข้อมูลวางแผนในระดับครัวเรือนและหมู่บ้าน ซึ่งช่วยให้การใช้ทรัพยากรเป็นไปอย่างยั่งยืนและลดผลกระทบจากไฟป่าและภัยแล้งได้อย่างเป็นระบบ