ความรู้ / เทคโนโลยี
กระบวนการสกัดสีโดยการเลือกวัตถุดิบจากพืชในท้องถิ่น และนำมาสกัดสีด้วยการต้มร้อน โดยมีส่วนผสมของพืชและน้ำเปล่าต้มในอุณหภูมิที่เหมาะสม เพื่อให้ได้นำสีที่มีเหมาะกับการย้อมผ้า
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
กระบวนการสกัดสีธรรมชาตินำไปใช้งานได้จริงในชุมชน ได้แก่ กลุ่มอุดมไอเดีย ต.รำแดง อ.สิงหนคร จ.สงขลา กลุ่มสตรีบางเขียด ต.บางเขียด อ.สิงหนคร จ.สงขลา กลุ่มรำแดง ต.รำแดง อ.สิงหนคร จ.สงขลา และกลุ่มอื่น ๆ ที่สนใจผ้ายอมสีจากธรรมชาติ
จุดเด่น
1. ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ไม่ก่อให้เกิดเป็นอันตรายทั้งต่อผู้ผลิตและผู้บริโภค เพราะไม่มีการใช้สารเคมีในการสกัดสี น้ำทิ้งจากกระบวนการสกัดสีสามารถนำไปใช้รดต้นไม้ได้โดยไปเกิดอันตราย กากพืชที่เหลือทิ้งจากการสกัดสีสามารถนำมาทำปุ๋ยหมักได้
2. ด้านทรัพยากรท้องถิ่น วัตถุดิบหาง่ายและมีปริมาณมากในชุมชน ทำให้ช่วยลดปริมาณของวัชพืชในแปลงนา/ชุมชนได้ดี
3. ด้านคุณสมบัติของสี มีเฉดสีที่สวยงาม และมีเสน่ห์เฉพาะตัว สีที่ได้มีความแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของพืชตามฤดูกาลและกระบวนการสกัดสี การมีมิติของสีที่บางเฉดสี ไม่สามารถเลียนแบบได้ในกลุ่มของสีเคมี
4. ด้านภูมิปัญญา การสกัดสีเป็นภูมิปัญญาเดิมที่มีมาตั้งแต่ในอดีต ในกระบวนการวิจัยในครั้งนี้เป็นการนำรากจากภิปัญญาเดิมมาสืบสาน ต่อยอด ให้คนรุ่นใหม่สามารถเรียนรู้ในกระบวนการที่ง่ายและรวดเร็วขึ้น
รายละเอียดเพิ่มเติม
กระบวนการสกัดสีธรรมชาติ โดยการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์น้ำสีพร้อมย้อมและผ้าย้อมสีธรรมชาติ ภายใต้โครงการวิจัยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภคที่ต้องการให้ช่วยลดระยะเวลาในการต้มสกัดสีให้เร็วขึ้นและกระบวนการที่ง่ายต่อการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ผ้าจากสีธรรมชาติ ส่งเสริมอาชีพในชุมชน พร้อมทั้งอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่นและลดปัญหาขยะเกษตร (Reduce agricultural waste) เพื่อให้เกิดของเสียเหลือน้อยที่สุด การจัดการขยะอย่างเหมาะสมจะช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมการเกษตรที่ยั่งยืน และเปลี่ยนของเสียให้เป็นทรัพยากรที่มีค่าเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงในการสร้างรายได้ที่เพิ่มขึ้นของผู้ประกอบการ โดยเทคโนโลยีการสกัดสีธรรมชาติจากพืชอัตลักษณ์ท้องถิ่นและการย้อมผ้าจากสีธรรมชาติ ใช้กับ 3 กลุ่มผู้ประกอบการ ได้แก่ 1) กลุ่มอุดมไอเดีย 2) กลุ่มวิสาหกิจชุมชนตำบลรำแดง 3) กลุ่มบางเขียด ซึ่งอยู่ในพื้นที่ที่ใกล้เคียงกัน จึงมีบริบทเชิงพื้นที่ในลักษณะเดียวกัน ในด้านของการเลือกชนิดพืชที่นำมาสกัดนั้น เลือกจากพืชที่มีจำนวนมากและไม่ได้นำไปใช้ประโยชน์แล้ว เช่น 1) เปลือกกล้วยน้ำว้า (Musa ABB cv'. Kluai 'Namwa') 2) ใบขลู่ (Pluchea indica L.) Less.) / 3) ต้นนนทรี Peltophorum pterocarpum ( DC.) Back.ex K.Heyne พืชเหล่านี้ขึ้นเองตามธรรมชาติและมีจำนวนมากในพื้นที่รำแดง
เงื่อนไขการใช้งาน
นวัตกรรมกระบวนการสกัดสีธรรมชาติเหมาะสำหรับวัตถุดิบที่เป็นพืชธรรมชาติในท้องถิ่น ที่เหลือทิ้งจากการเกตษร โดยมีการควบคุมสภาวะต่าง ๆ เช่น อุณภูมิ เวลา ปริมาณ ในการสกัดสี เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพมีความคงที่ และการเก็บรักษาวัตถุดิบให้เหมาะสม เพื่อให้ได้น้ำสีจากพืชธรรมชาติที่มีคุณภาพดีที่สุด