ความรู้ / เทคโนโลยี
ระบบบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะบ่อเลี้ยงปลาดุกและปลานิล ในพื้นที่การเกษตรแบบยั่งยืน เช่น โครงการ "บางแก้วโมเดล" ที่ตำบลนาปะขอ อำเภอบางแก้ว จังหวัดพัทลุง นำจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง เข้าสู่ระบบบ่อเลี้ยงปลาเพื่อทำหน้าที่บำบัดน้ำตามธรรมชาติ โดยจุลินทรีย์จะย่อยสลายสารอินทรีย์ ลดสารพิษ (แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์) จากเศษอาหารและของเสียปลา ควบคุมเชื้อก่อโรคด้วยกลไกการแข่งขันและการผลิตสารยับยั้ง กระตุ้นภูมิคุ้มกันของปลา และสังเคราะห์วิตามินส่งเสริมการเจริญเติบโต ทำให้เกษตรกรสามารถลดการใช้สารเคมีและยาปฏิชีวนะ ลดต้นทุนการจัดการน้ำและการควบคุมโรค พร้อมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตโดยลดระยะเวลาการเลี้ยงและเพิ่มอัตราการรอดตายของปลา
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
จุลินทรีย์สังเคราะห์แสงเป็นเทคโนโลยีชีวภาพที่มีศักยภาพสูง ในการปรับปรุงคุณภาพน้ำในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ สอดคล้องกับแนวคิดเกษตรยั่งยืนและการผลิตอาหารที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ที่กำลังได้รับความสนใจในปัจจุบัน ผศ.ดร.สุภฎา คีรีรัฐนิคม ได้ดำเนินโครงการ "บางแก้วโมเดล" ในจังหวัดพัทลุงปี 2566 โดยใช้จุลินทรีย์สังเคราะห์แสงในการเลี้ยงปลาดุกที่ตำบลนาปะขอ อำเภอบางแก้ว ผลการศึกษาพบว่าสามารถลดอัตราการตายได้ร้อยละ 15-25 และเพิ่มอัตราการเติบโตร้อยละ 10-18 เมื่อเทียบกับวิธีการเลี้ยงแบบดั้งเดิม กลไกการทำงานของจุลินทรีย์สังเคราะห์แสงในบ่อปลาดุกมี 4 ด้าน ได้แก่ (1) ปรับปรุงคุณภาพน้ำโดยย่อยสลายสารอินทรีย์และลดการสะสมของเสีย (2) ควบคุมเชื้อก่อโรคโดยการแข่งขันและผลิตสารยับยั้ง (3) เสริมสร้างภูมิคุ้มกันโดยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของปลา และ (4) ส่งเสริมการเจริญเติบโตด้วยการผลิตวิตามินและสารส่งเสริมการเจริญเติบโต ทำให้สามารถลดต้นทุนการผลิตในการเลี้ยงปลาดุกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
จุดเด่น
ลดต้นทุนการผลิตโดยไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีและยาปฏิชีวนะ เพิ่มประสิทธิภาพการเลี้ยงด้วยการลดอัตราการตายร้อยละ 15-25 และเร่งการเจริญเติบโตร้อยละ 10-20 ทำให้สามารถลดระยะเวลาการเลี้ยงลงได้เกือบครึ่งหนึ่ง (จาก 4-5 เดือนเหลือ 2.5-3 เดือน) พร้อมทั้งเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสอดคล้องกับหลักการเกษตรยั่งยืน
รายละเอียดเพิ่มเติม
เทคโนโลยีจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง
(PSB)
เป็นเทคโนโลยีชีวภาพที่ใช้จุลินทรีย์
เช่น Rhodobacter
ซึ่งสามารถสังเคราะห์แสงแบบไม่ใช้ออกซิเจนในการบำบัดน้ำบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำตามธรรมชาติ
มีกลไกการทำงาน 4 ด้าน ได้แก่ การย่อยสลายสารอินทรีย์และลดสารพิษ (แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์)
ได้ร้อยละ 30-50 การควบคุมเชื้อก่อโรคด้วยการแข่งขันและผลิตสารยับยั้งจุลชีพ การกระตุ้นภูมิคุ้มกันของปลา
และการสังเคราะห์วิตามินส่งเสริมการเจริญเติบโต ส่งผลให้ลดอัตราการตายร้อยละ 15-25
เพิ่มการเติบโตร้อยละ 10-20 และลดต้นทุนการใช้สารเคมีอย่างมีนัยสำคัญ
เงื่อนไขการใช้งาน
ระบบบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะบ่อเลี้ยงปลาดุกและปลานิล ในพื้นที่การเกษตรแบบยั่งยืน เช่น โครงการ "บางแก้วโมเดล" ที่ตำบลนาปะขอ อำเภอบางแก้ว จังหวัดพัทลุง นำจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง เข้าสู่ระบบบ่อเลี้ยงปลาเพื่อทำหน้าที่บำบัดน้ำตามธรรมชาติ โดยจุลินทรีย์จะย่อยสลายสารอินทรีย์ ลดสารพิษ (แอมโมเนีย ไฮโดรเจนซัลไฟด์) จากเศษอาหารและของเสียปลา ควบคุมเชื้อก่อโรคด้วยกลไกการแข่งขันและการผลิตสารยับยั้ง กระตุ้นภูมิคุ้มกันของปลา และสังเคราะห์วิตามินส่งเสริมการเจริญเติบโต ทำให้เกษตรกรสามารถลดการใช้สารเคมีและยาปฏิชีวนะ ลดต้นทุนการจัดการน้ำและการควบคุมโรค พร้อมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตโดยลดระยะเวลาการเลี้ยงและเพิ่มอัตราการรอดตายของปลา