ความรู้ / เทคโนโลยี
1. เทคโนโลยีการผลิตน้ำร้อนจากปั๊มความร้อนพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar heat pump) จะใช้ปั๊มความร้อน (Heat pump) สำหรับผลิตน้ำร้อนอุณหภูมิ 55-60 °C ในช่วงเวลากลางวันโดยใช้พลังงานไฟฟ้าจากแผงเซลล์แสงอาทิตย์ (Solar cell) ที่ติดตั้งบนหลังคาโรงเรือนหรือบริเวณพื้นใกล้โรงเรือน และเมื่อช่วงกลางคืนหรืออุณหภูมิในบ่อเลี้ยงต่ำกว่า 25-26 °C จะใช้ปั ๊มน้ำจ่ายน้ำร้อนเข้าไปยังอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อนที่ติดตั้งกับบ่อเลี้ยงสำหรับควบคุมอุณหภูมิในบ่อเลี้ยงให้อยู ่ในช่วง 28 – 32 °C ซึ่งเทคโนโลยีนี้เหมาะกับฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีดที่มีขนาดตั้งแต่ 15 บ่อ/ฟาร์ม ขึ้นไป (ถ้าจำนวนบ่อน้อยกว่านี้ต้นทุนจะสูงขึ้นเท่ากับเทคโนโลยีผลิตน้ำร้อนจากตัวเก็บรังสีอาทิตย์ที่จะอธิบายในลำดับถัดไป) โดยถ้าคิดต้นทุนที่ยังไม่รวมค่าแรงติดตั้ง(กรณีติดตั้งเอง) มีต้นทุนเฉลี่ยประมาณ 18,500 บาท/บ่อ แต่เมื่อรวมค่าแรงติดตั้งและกำไรของบริษัทที่ควรจะได้รับจะมีราคาขายเฉลี่ยประมาณ 26,000 บาท/บ่อ จุดเด่นของเทคโนโลยีนี้คือสามารถควบคุมอุณหภูมิในบ่อเลี้ยงให้เหมาะสมกับการเลี้ยงได้ตลอดเวลาช่วยลดเวลาเลี้ยงต่อรอบการเลี้ยง ช่วยเพิ่มปริมาณจิ้งหรีดที่เลี้ยงได้และช่วยลดปริมาณการตายของจิ้งหรีด นอกจากนี้ในฤดูอื่นที่ไม่ใช่ฤดูหนาวปั๊มความร้อนจะไม่ได้ทำงานแต่แผง Solar cell ยังผลิตไฟฟ้าได้ตามปกติซึ่งจะสามารถนำพลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้นี้ไปใช้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่นๆในฟาร์มเป็นการช่วยลดค่าไฟฟ้าลงจะทำให้เกษตรกรลดรายจ่ายเพิ่มรายได้ตลอดทั้งปีได
2. เทคโนโลยีการผลิตน้ำร้อนจากตัวเก็บรังสีอาทิตย์ (Solar collector) ในการผลิตน้ำร้อนเพื่อนำไป
จ่ายให้กับอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อนที่ติดตั้งในบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดจะใช้แผงตัวเก็บรังสีอาทิตย์ (Solar collector) โดยน้ำในถังเก็บน้ำร้อนจะถูกปั๊มให้ไหลผ่านแผง Solar collector ที่ติดไว้บนหลังคาโรงเรือนหรือบริเวณใกล้เคียงเมื่อน้ำไหลผ่านแผงจะได้รับความร้อนจากแสงอาทิตย์ทำให้น้ำมีอุณหภูมิสูงขึ้นและไหลกลับมาถ่ายเทความร้อนให้กับน้ำในถังเก็บน้ำร้อนอีกครั้งจนได้น้ำร้อนที่อุณหภูมิ 55-60 °C เพื่อนำไปใช้ในการควบคุมอุณหภูมิในบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดเช่นเดียวกับเทคโนโลยีที่ 1 ซึ่งเทคโนโลยีนี้เหมาะกับฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีดที่มีขนาด 5-10 บ่อ/ฟาร์ม โดยถ้าคิดต้นทุนที่ยังไม่รวมค่าแรงติดตั้ง(กรณีติดตั้งเอง) มีต้นทุนเฉลี่ยประมาณ 25,000 บาท/บ่อ แต่เมื่อรวมค่าแรงติดตั้งและกำไรของบริษัทที่ควรจะได้รับจะมีราคาขายเฉลี่ยประมาณ 34,000 บาท/บ่อ
จุดเด่น
ด้านเทคโนโลยี โดยทั่วไปจะพบงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมอุณหภูมิในการเลี้ยงจิ้งหรีดแต่ส่วนใหญ่ทั้งหมดเป็นการสร้างบ่อจำลองขนาดเล็กขึ้นมา ซึ่งไม่ใช่บ่อที่เกษตรกรใช้เลี้ยงจิ้งหรีดจริงๆอยู่ดังนั้นจากผลงานวิจัยต่างๆที่มีในประเทศไทยจึ่งเป็นการมุ่งไปที่การศึกษาสร้างระบบควบคุมอุณหภูมิที่เหมาะสมในการเลี้ยงในชุดจำลองเท่านั้น ทำงานเกิดข้อจำกัดในการนำไปใช้จริงของเกษตรกร ซึ่งแตกต่างจากเทคโนโลยีที่คณะวิจัยนำเสนอซึ่งเป็นการใช้เทคโนโลยีเข้าไปติดตั้งที่บ่อจริงของเกษตรกรเลย ทำให้เกษตรกรไม่ต้องไปลงทุนสร้างบ่อใหม่และไม่เป็นการไปเปลี่ยนพฤติกรรมการ
เลี้ยงจิ้งหรีดเดิมของเกษตรกร
ด้านต้นทุนและความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เทคโนโลยีนี้เป็นการใช้พลังงานแสงอาทิตย์มาผลิตน้ำร้อนโดยตรงและนำพลังงานแสงอาทิตย์มาผลิตพลังงานไฟฟ้าเพื่อจ่ายให้ปั๊มความร้อนเพื่อผลิตน้ำร้อนร่วมกัน ดังนั้นจึงช่วยพลังงานไฟฟ้าจากระบบไฟฟ้าพื้นฐานจากการไฟฟ้าได้ และในช่วงฤดูที่อากาศไม่เย็นจนเกินไปพลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้จากระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์จะเหลือใช้สามารถนำไปจ่ายให้อุปกรณ์ไฟฟ้าอื่นๆในฟาร์มเลี้ยงจิ้งหรีด เช่น ปั๊มน้ำ พัดลมระบายอากาศ ตู้แช่เย็นจิ้งหรีด เป็นต้น เป็นการลดการใช้พลังงานไฟฟ้าในฟาร์มและยังส่งเสริมการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกอีกทางด้วย โดยขนาดของเทคโนโลยีนี้จะขึ้นอยู่กับจำนวนบ่อที่เลี้ยงซึ่งโดยทั้งไปจำนวนบ่อที่เกษตรนิยมเลี้ยงมีตั้งแต่ 5 บ่อ 10 บ่อ 20 บ่อ จนถึง 50-100 บ่อ/ฟาร์ม โดยจากการศึกษาจะมีระยะเวลาคืนทุนที่ 2-4 ปี
รายละเอียดเพิ่มเติม
เทคโนโลยีที่นำมาใช้ในการแก้ปัญหาอุณหภูมิในบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดที่ต่ำโดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว
ส่งผลทำให้จิ้งหรีดไม่กินอาหารโตช้า (อุณหภูมิที่เหมาะสมในการเจริญเติบโตของจิ้งหรีด 28-32 °C และแก้ปัญหา
การตายของจิ้งหรีดในช่วงฤดูร้อนเนื่องจากการเกิดแก๊สพิษจากมูลจิ้งหรีดสะสมในบ่อเลี้ยงของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยง
จิ้งหรีดทั้งในรูปฟาร์มส่วนตัวและฟาร์มภายใต้วิสาหกิจชุมชน ประกอบด้วย การติดพัดลมระบายอากาศเข้าไป
ด้านข้างบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดสำหรับระบายแก๊สพิษที่เกิดจากมูลจิ้งหรีดออกไปทิ้งในช่วงกำลังติดปีกและอุณหภูมิในบ่อ
สูงเกิน 35 °C เพื่อป้องกันการสะสมของแก๊สพิษที่ทำให้จิ้งหรีดตาย และทำการติดตั้งอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความ
ร้อน (Heat exchanger) ที่ทีมวิจัยได้พัฒนามาจากแผงคอนเด็นเซอร์แอร์รถยนต์เข้าไปกับบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดเดิมของ
เกษตรกรเพื่อทำการจ่ายน้ำร้อนเข้าไปในอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อนในช่วงฤดูหนาวหรืออุณหภูมิในบ่อเลี้ยง
จิ้งหรีดต่ำเพื่อควบคุมอุณหภูมิในบ่อเลี้ยงให้อยู่ในช่วง 28-32 °C