ความรู้ / เทคโนโลยี
1. ทำความสะอาดผ้า (Scouring) ล้างสิ่งสกปรก คราบแป้ง และไขมันออก
- ชั่งโซเดียมคาร์บอเนต (โซดาแอช) 10 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร (เตรียมให้เพียงพอกับผ้า)
- แช่ผ้าในสารที่เตรียม ที่สำคัญสารที่เตรียมต้องท่วมผ้า ให้ความร้อน 70 องศาเซลเซียสเป็นเวลา 30 นาที
- ล้างให้สะอาด และตากจนแห้ง
2. ปรับสภาพผ้า
- เตรียมน้ำปูนใส 10 กรัม/ น้ำ 1 ลิตร (เตรียมให้พียงพอกับผ้า)
- แช่ผ้าในน้ำปูนใส 1 ชั่วโมง
- ล้างผ้าให้สะอาด
3. เตรียมสารสกัดที่มีแทนนินและย้อมด้วยสารสกัดที่แทนนิน
- ชั่งสมอพิเภก 50 กรัม เติมน้ำ 2 ลิตร ให้ความร้อนที่ 70 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1 ชั่วโมง และกรอง
- นำผ้าไปย้อมด้วยสารสกัดที่เตรียมไว้ 1 ชั่วโมง
- ล้างสารสกัดสมอพิเภกส่วนเกินออก
- ตากให้แห้ง
4. ปรับสภาพผ้า โดยเตรียมดังนี้
- ละลายสารส้ม 120 กรัม ในน้ำอุ่น 2,265 กรัม เติมโซเดียมอะซีเตต 100 กรัม และเบกกิ้งโซดา 15 กรัม
- แช่ผ้าเป็นเวลา 60 นาที ที่อุณหภูมิห้อง
- ตากให้แห้งและรีด
5. ย้อมด้วยน้ำสีจากพืชชนิดต่าง ๆ นาน 60 นาที ล้างสีส่วนเกินจนน้ำใส แล้วตากให้แห้ง (กรณีย้อมร้อน)
6. แช่มอร์แดนท์ที่ต้องการเพื่อปรับสีผ้า
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
จุดเด่น
เพิ่มความคงทนของสี ต่อการซักและแสงแดด, ปลอดภัยและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม, ส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น และการใช้พืชในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
รายละเอียดเพิ่มเติม
นวัตกรรมสารช่วยติดสีจากธรรมชาติ (Green Guard Batik)
1. ทำความสะอาดผ้า (Scouring) ล้างสิ่งสกปรก คราบแป้ง และไขมันออก
- ชั่งโซเดียมคาร์บอเนต (โซดาแอช) 10 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร (เตรียมให้เพียงพอกับผ้า)
- แช่ผ้าในสารที่เตรียม ที่สำคัญสารที่เตรียมต้องท่วมผ้า ให้ความร้อน 70 องศาเซลเซียสเป็นเวลา 30 นาที
- ล้างให้สะอาด และตากจนแห้ง
2. ปรับสภาพผ้า
- เตรียมน้ำปูนใส 10 กรัม/ น้ำ 1 ลิตร (เตรียมให้พียงพอกับผ้า)
- แช่ผ้าในน้ำปูนใส 1 ชั่วโมง
- ล้างผ้าให้สะอาด
3. เตรียมสารสกัดที่มีแทนนินและย้อมด้วยสารสกัดที่แทนนิน
- ชั่งสมอพิเภก 50 กรัม เติมน้ำ 2 ลิตร ให้ความร้อนที่ 70 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1 ชั่วโมง และกรอง
- นำผ้าไปย้อมด้วยสารสกัดที่เตรียมไว้ 1 ชั่วโมง
- ล้างสารสกัดสมอพิเภกส่วนเกินออก
- ตากให้แห้ง
4. ปรับสภาพผ้า โดยเตรียมดังนี้
- ละลายสารส้ม 120 กรัม ในน้ำอุ่น 2,265 กรัม เติมโซเดียมอะซีเตต 100 กรัม และเบกกิ้งโซดา 15 กรัม
- แช่ผ้าเป็นเวลา 60 นาที ที่อุณหภูมิห้อง
- ตากให้แห้งและรีด
5. ย้อมด้วยน้ำสีจากพืชชนิดต่าง ๆ นาน 60 นาที ล้างสีส่วนเกินจนน้ำใส แล้วตากให้แห้ง (กรณีย้อมร้อน)
6. แช่มอร์แดนท์ที่ต้องการเพื่อปรับสีผ้า
เงื่อนไขการใช้งาน
ใช้ได้ดีกับเส้นใยเซลลูโลส เช่น ผ้าฝ้าย ป่าน กก และไหม
ต้องผ่านการเตรียมผ้า (scouring) เพื่อลดไขมันและสิ่งสกปรกก่อนการย้อม
วิธีการใช้
สามารถใช้ได้ทั้ง ก่อนการย้อม (pre-mordanting), ระหว่างการย้อม (simultaneous mordanting) และ หลังการย้อม (post-mordanting)
อัตราส่วนความเข้มข้นขึ้นอยู่กับชนิดวัตถุดิบและเส้นใย (เช่น 5–15% w/v ของน้ำย้อม)
ต้องควบคุมอุณหภูมิและเวลาในการแช่ (เช่น 60–80 °C, 30–60 นาที) เพื่อให้สารฟิกซ์ซึมเข้าสู่เส้นใย
ปัญหา (Pain Points)
-
-สีธรรมชาติไม่ติดทน – ผ้าซีดเร็วเมื่อซักหรือโดนแดด ทำให้ไม่เป็นที่ยอมรับเชิงพาณิชย์ ต้นทุนการใช้สารฟิกซ์สีเคมีสูง – และมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม/สุขภาพ เช่น เกลือโลหะหนัก เทคโนโลยีการย้อมซับซ้อน – ชุมชนบางแห่งไม่สามารถเข้าถึงความรู้หรืออุปกรณ์ที่ยุ่งยาก สำคัญ-
ประโยชน์ (Gain Points)
-
-เพิ่มความคงทนของสี – ทำให้ผลิตภัณฑ์สิ่งทอธรรมชาติมีคุณภาพและแข่งขันได้ในตลาด ใช้ทรัพยากรท้องถิ่น – ลดต้นทุน และสร้างรายได้กลับสู่ชุมชน ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม – ตอบโจทย์ Green Production / BCG Economy ง่ายต่อการถ่ายทอดและใช้จริง – ชุมชนสามารถ สูง-
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2567 | บพท. | วิจัย |
ROI (Economic)
SROI (Social)
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- ผ้าย้อมธรรมชาติที่มีคุณภาพสูงขึ้น สีติดทน ลดต้นทุน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และช่วยสร้างรายได้ยั่งยืนแก่ชุมชน 5000.00 บาทต่อครัวเรือน
ผลกระทบ (Impacts)
- ลด ต้นทุนการผลิต เพราะลดการใช้สารเคมีฟิกซ์สีราคาแพง 65.00 ร้อยละ
ผศ.ภูริณัฐ ปลัดสงคราม
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต