รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
อาหารผสมครบส่วนต้นทุนต่ำสำหรับเลี้ยงขุนโคระยะสั้นที่มีปลายข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้เป็นส่วนผสม (เลขที่คำขออนุสิทธิบัตร 2503001663 วันรับคำขอ 07/05/2568 และหนังสือรับรองระดับเทคโนโลยีที่เหมาะสมระดับ ATL_B เลขที่หนังสือรับรอง 0901250168-B00014 วันรับรอง 04/06/2568) มีส่วนประกอบของวัตถุดิบอาหารสัตว์คุณภาพสูง ปลอดภัย ไม่มีสารที่เป็นอันตรายต่อสัตว์ สามารถที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น และมีราคาถูก อาหารสูตรนี้ได้ถูกพัฒนาร่วมกับกลุ่มวิสาหกิจผู้เลี้ยงโคเนื้อในจังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อให้มีการสัดส่วนของผลพลอยได้ทางการเกษตรจากการปลูกข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ประกอบด้วย ปลายข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ฟางข้าวข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ รำละเอียดจากข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ กากถั่วเหลือง กากปาล์มเนื้อใน กากมันสำปะหลัง แร่ธาตุรวม พรีมิกซ์ และยูเรีย โดยมีต้นทุน 3.99 บาทต่อกิโลกรัม (ตารางที่ 1), มีวัตถุแห้ง 51.04 %, โปรตีน 11.01% ของวัตถุแห้ง, เยื่อใยที่ไม่ละลายในสารฟอกที่เป็นกลาง 36.26% ของวัตถุแห้ง, ค่าพลังงานที่สัตว์สามารถใช้ประโยชน์ได้ 10.39 เมกะจูล/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง เป็นอาหารที่ปรับความชื้นให้เหมาะสมก่อนนำไปหมักเพื่อเก็บถนอมและรักษาคุณค่าทางโภชนะของอาหารให้สามารถเก็บไว้นาน ๆ โดยภายหลังจากการหมักนาน 14 วัน พบว่า อาหารสูตรนี้เป็นอาหารหมักคุณภาพดี (มีค่า pH 3.8-4.0, กรดแลคติก 63-68 กรัม/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง, กรดอะซิติก 7-10 กรัม/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง, กรดโพรพิโอนิค 0.38-0.54 กรัม/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง, กรดบิวทิริค 0.00-0.02 กรัม/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง และแอมโมเนียไนโตรเจน 92-98 กรัม/กิโลกรัมของไนโตรเจนทั้งหมด) และเมื่อเปรียบเทียบกับอาหารทางการค้าที่มีโภชนะใกล้เคียงกันพบว่า อาหารสูตรนี้มีต้นทุนต่ำกว่าอาหารทางการค้าที่เกษตรกรนิยมใช้อยู่ในปัจจุบันมากถึง 1.79 บาท/กิโลกรัมของน้ำหนักแห้ง
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
1) ในตลาดเขียงเนื้อ เกษตรไม่สามารถผลิตโคเนื้อได้ตามที่ตลาดต้องการ กล่าวคือ ผู้รับซื้อกลุ่มนี้ต้องการโคเนื้อมีชีวิตจากกลุ่มเครือข่ายของ มทร.อีสาน 250 ตัว/เดือน เพื่อส่งขายในตลาดเขียงเนื้อ พร้อมกับส่งออกไปลาวและเวียดนาม แต่เกษตรกรผลิตได้ 30 ตัว/เดือน เท่านั้น โดยตลาดกลุ่มนี้ต้องการโคลูก
ผสมบราห์มันและลูกผสมพื้นเมืองเป็นหลัก เนื่องจากรสนิยมการบริโภคที่ต้องการส่วนของเนื้อแดงไปประกอบอาหาร
2) ในตลาดโคขุนเกรดพรีเมี่ยม เกษตรกรไม่สามารถผลิตโคขุนให้ได้น้ำหนัก >550 กิโลกรัมตามระยะเวลาที่กำหนด ทำให้เกษตรต้องใช้ระยะเวลาเลี้ยงโคนานขึ้นอีก ในการที่เกษตรกรต้องยืดระยะเวลาเลี้ยงโคขุนให้นานขึ้น สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ คือ ต้นทุนอาหารเพิ่มขึ้นตามไปด้วย เนื่องจากในช่วงนี้เกษตรกรจะใช้อาหารข้นในปริมาณสูงมากเพื่อให้ได้น้ำหนักและอายุที่เหมาะสมเพื่อสร้างไขมันแทรกในกล้ามเนื้อมากๆ โดยทั่วไปแล้วโคขุนเกรดพรีเมี่ยมควรเข้าโรงเชือดเมื่ออายุไม่เกิน 36 เดือน เนื่องจากโคอายุมากขึ้นจะทำให้ความนุ่มของเนื้อลดน้อยลง ซึ่งความนุ่มของเนื้อส่งผลโดยต่อความพึงพอใจของผู้บริโภค เนื่องจากเนื้อจากโคกลุ่มนี้มีราคาที่ค่อนข้างสูงและผู้บริโภคกลุ่มนี้ยินดีจะจ่ายเงินจำนวนมากเพื่อซื้อเนื้อที่มีคุณภาพสูง
3) ต้องการเทคโนโลยีที่เหมาะสมและต้นทุนต่ำเพื่อลดต้นทุนค่าอาหาร
4) สนใจเทคโนโลยีที่เหมาะสมที่ช่วยลดการปลดปล่อยแก๊สเรือนกระจก เพราะเป็นเรื่องที่เกษตรกรส่วนมากไม่ทราบมาก่อนว่าการผลิตโคเนื้อก่อให้เกิดสภาวะโลกร้อนได้ ซึ่งเกษตรกรคาดว่าจะมีประโยชน์มากต่อในการสื่อสารกับผู้บริโภคให้ได้ทราบถึงระดับความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกระบวนการผลิตโคเนื้อ
ผสมบราห์มันและลูกผสมพื้นเมืองเป็นหลัก เนื่องจากรสนิยมการบริโภคที่ต้องการส่วนของเนื้อแดงไปประกอบอาหาร
2) ในตลาดโคขุนเกรดพรีเมี่ยม เกษตรกรไม่สามารถผลิตโคขุนให้ได้น้ำหนัก >550 กิโลกรัมตามระยะเวลาที่กำหนด ทำให้เกษตรต้องใช้ระยะเวลาเลี้ยงโคนานขึ้นอีก ในการที่เกษตรกรต้องยืดระยะเวลาเลี้ยงโคขุนให้นานขึ้น สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ คือ ต้นทุนอาหารเพิ่มขึ้นตามไปด้วย เนื่องจากในช่วงนี้เกษตรกรจะใช้อาหารข้นในปริมาณสูงมากเพื่อให้ได้น้ำหนักและอายุที่เหมาะสมเพื่อสร้างไขมันแทรกในกล้ามเนื้อมากๆ โดยทั่วไปแล้วโคขุนเกรดพรีเมี่ยมควรเข้าโรงเชือดเมื่ออายุไม่เกิน 36 เดือน เนื่องจากโคอายุมากขึ้นจะทำให้ความนุ่มของเนื้อลดน้อยลง ซึ่งความนุ่มของเนื้อส่งผลโดยต่อความพึงพอใจของผู้บริโภค เนื่องจากเนื้อจากโคกลุ่มนี้มีราคาที่ค่อนข้างสูงและผู้บริโภคกลุ่มนี้ยินดีจะจ่ายเงินจำนวนมากเพื่อซื้อเนื้อที่มีคุณภาพสูง
3) ต้องการเทคโนโลยีที่เหมาะสมและต้นทุนต่ำเพื่อลดต้นทุนค่าอาหาร
4) สนใจเทคโนโลยีที่เหมาะสมที่ช่วยลดการปลดปล่อยแก๊สเรือนกระจก เพราะเป็นเรื่องที่เกษตรกรส่วนมากไม่ทราบมาก่อนว่าการผลิตโคเนื้อก่อให้เกิดสภาวะโลกร้อนได้ ซึ่งเกษตรกรคาดว่าจะมีประโยชน์มากต่อในการสื่อสารกับผู้บริโภคให้ได้ทราบถึงระดับความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของกระบวนการผลิตโคเนื้อ
จุดเด่น
อาหารอาหารผสมครบส่วนฯ นี้เหมาะสำหรับโคขุนลูกผสมบราห์มันที่มีน้ำหนักตัวอยู่ในช่วง 250-400 กิโลกรัม เป็นอาหารที่มีโภชนะครบถ้วนตามความต้องการของร่างกายสัตว์ ช่วยเพิ่มอัตราการเจริญเติบโต ลดการเลือกกินของสัตว์ ช่วยรักษาความเป็นกรด-ด่างในกระเพาะรูเมนให้มีความสม่ำเสมอ ลดปัญหาที่เกิดจากโภชนาการที่ไม่สมดุลในสัตว์เคี้ยวเอื้อง ช่วยให้สัตว์มีสุขภาพดี เพิ่มประสิทธิภาพการให้เนื้อ ลดการปลดปล่อยแก๊สมีเทน ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์และแรงงาน และไม่มีวัตถุดิบเศษเหลือที่ต้องทิ้ง
รายละเอียดเพิ่มเติม
อาหารผสมครบส่วนต้นทุนต่ำสำหรับเลี้ยงขุนโคระยะสั้นที่มีปลายข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้เป็นส่วนผสมเหมาะสำหรับนำไปเลี้ยงโคขุนลูกผสมบราห์มันที่มีน้ำหนักตัวอยู่ในช่วง 250-400 กิโลกรัม มีส่วนประกอบของปลายข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ ฟางข้าว มันเส้น รำละเอียด กากถั่วเหลือง กากปาล์มเนื้อใน กากมันสำปะหลัง
แร่ธาตุรวม พรีมิกซ์ และยูเรีย มีโภชนะตรงตามความต้องการของร่างกายของสัตว์
คือ มีค่าโปรตีนไม่น้อยกว่า 11 เปอร์เซ็นต์
และมีค่าพลังงานที่สัตว์สามารถใช้ประโยชน์ได้ไม่น้อยกว่า 10 เมกะจูลต่อกิโลกรัม
สูตรอาหารผสมครบส่วนต้นทุนต่ำสำหรับเลี้ยงขุนโคระยะสั้นที่มีปลายข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้เป็นส่วนผสมที่มีโภชนะครบถ้วนตามความต้องการของร่างกายสัตว์ ช่วยลดปัญหาที่เกิดจากโภชนาการที่ไม่สมดุลในกระเพาะรูเมน
ช่วยเพิ่มอัตราการเจริญเติบโต ลดการปลดปล่อยแก๊สมีเทน
ลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์และแรงงาน
เงื่อนไขการใช้งาน
ต้องใช้วัตถุดิบแต่ละตัวและปริมาณตามสูตรที่ให้ไว้เท่านั้น (หากต้องการเปลี่ยนวัตถุดิบ กรุณาแจ้งเจ้าของเทคโนโลยีก่อน เพื่อปรับสูตรให้เหมาะสม) ใช้เลี้ยงโคเนื้อ ได้แก่ โคลูกผสมบราห์มัน โคพื้นเมืองไทย โควากิว และโคเนื้อสายพันธุ์อื่นๆ ในปริมาณ 2.0-2.5% ของน้ำหนักตัว/วัน
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
-
ต้นทุนค่าอาหารสูง สำคัญ-
-
โคโตช้า ให้ผลผลิตต่ำ ทำให้เกษตรกรต้องใช้เวลาในการเลี้ยงโคนานขึ้นเพื่อที่จะได้น้ำหนักตามที่ตลาดต้องการ จำเป็นต้องจ่ายค่าอาหารเพิ่มมากขึ้น และการใช้เวลาเลี้ยงโคนานขึ้นทำให้โคมีการปลดปล่อยเรือนกระจกต่อหน่วยผลผลิตเพิ่มตามไปด้วย สำคัญ-
-
ขาดแคลนอาหารในฤดูแล้ง/น้ำท่วม อาหารคุณภาพไม่สม่ำเสมอ สำคัญ-
ประโยชน์ (Gain Points)
-
มีตลาดรับซื้อแน่นอน มีความต้องการโคมีชีวิตมากกว่า 250 ตัว/เดือน สูง-
-
มีต้นแบบการเรียนรู้จากเพื่อนที่เคยร่วมโครงการฯ มาก่อน จึงเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้ตลอด สูง-
-
ต้องการเทคโนโลยีที่เหมาะสมและต้นทุนต่ำเพื่อลดต้นทุนค่าอาหาร เพิ่มผลผลิต ลดแรงงาน และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สูง-
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาคประชาชน/สังคม
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มข้าวหอมมะลิเพชรทุ่งกุลาร้องไห้ ต.ดงครั่งใหญ่ อ.เกษตรวิสัย จ.ร้อยเอ็ด
ภาคประชาชน/สังคม
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเลี้ยงโคเนื้อบ้านกู่กาสิงห์ ต.กู่กาสิงห์ อ.เกษตรวิสัย จ.ร้อยเอ็ด
ภาคประชาชน/สังคม
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเลี้ยงโคเนื้อบ้านดอกไม้ ต.ดอกไม้ อ.สุวรรณภูมิ จ.ร้อยเอ็ด
ภาคประชาชน/สังคม
วิสาหกิจชุมชนเลี้ยงโคบ้านสวนปอ ม.12 ต.หนองแคน อ.ปทุมรัตต์ จ.ร้อยเอ็ด
ภาคประชาชน/สังคม
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเลี้ยงโคเนื้อบ้านแสนสี ต.ดงครั่งน้อย อ.เกษตรวิสัย จ.ร้อยเอ็ด
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2567 | หน่วยบริหารและจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรมด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) | วิจัย |
วิดีโอแนะนำ
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด: -
ปริมาณ: -
SROI (Social)
ตัวชี้วัด: -
ปริมาณ: -
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- สามารถลดต้นทุนค่าอาหารได้ 1.78 บาท/กิโลกรัมของวัตถุแห้ง
- โคมีมีอัตราการเจริญเติบโตเพิ่มขึ้น 9.80 %
- เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากอาหาร 5.20 %
- การปลดปล่อยแก๊ส CH4 มีแนวโน้มลดลง 4.50 %
ผลกระทบ (Impacts)
- วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเลี้ยงโคเนื้อทั้ง 5 กลุ่ม มีรายได้สุทธิเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 1969.88 บาท/เดือน
Kanokwan Kongphitee
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน
ผู้ร่วมวิจัย/ทีมงาน:
นายสุบรรณ์ ทุมมา, นายสมพงษ์ ศรีเทพ
