ความรู้ / เทคโนโลยี
เทคโนโลยีการเตรียมและการแปรรูป
กระบวนการผลิตผงมะพร้าวอ่อนบ้านแพ้วอาศัยเทคโนโลยีด้านการเตรียมวัตถุดิบและการแปรรูปอาหารที่ออกแบบให้เหมาะสมกับการผลิตระดับชุมชนและวิสาหกิจขนาดย่อม โดยเน้นความสะอาด ความปลอดภัย การรักษาคุณค่าทางโภชนาการ และให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีความละเอียดสูงละลายน้ำร้อนได้ดี มีรายละเอียดดังนี้
1) การคัดเลือกและเตรียมวัตถุดิบ
•เลือกมะพร้าวน้ำหอมอ่อนอายุผลประมาณ 6–7 เดือน
•ทำความสะอาดเปลือกภายนอกเพื่อลดการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์
•แยกน้ำมะพร้าวและเนื้อด้วยอุปกรณ์เฉพาะ
•กรองน้ำมะพร้าวแยกเสี้ยนและสิ่งเจือปน
2) การลดขนาดเนื้อมะพร้าว
•สับเนื้อมะพร้าวให้มีขนาดเล็ก
•บดเนื้อให้ละเอียดด้วยเครื่องปั่นกำลังสูง
3) การกรองและปรับเนื้อสัมผัส
•ใช้ตะแกรงกรองละเอียด
•คัดแยกเส้นใยและชิ้นเนื้อไม่สม่ำเสมอ
4) การทำผงมะพร้าว ( Spray Dry Technology)
5) การบรรจุและเก็บรักษา
•บรรจุในถุงฟอยล์หรือซองวัสดุป้องกันความชื้น
•ติดฉลากตามมาตรฐานสินค้าอาหาร
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
นวัตกรรมกระบวนการผลิตผงมะพร้าวอ่อนบ้านแพ้ว ได้รับการพัฒนาโดยบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิศวกรรมอาหาร เทคโนโลยีการแปรรูป และวิทยาศาสตร์เคมี เพื่อสร้างกระบวนการผลิตผงมะพร้าวอ่อนจากวัตถุดิบมะพร้าวน้ำหอมพันธุ์พื้นถิ่นของอำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีชื่อเสียงด้านการปลูกมะพร้าวคุณภาพสูง กลิ่นหอม รสชาติหวานมัน และมีปริมาณผลผลิตต่อปีสูง การพัฒนานวัตกรรมดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อลดการสูญเสียผลผลิตมะพร้าวสดที่ล้นตลาด และเพิ่มมูลค่าด้วยการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ผงมะพร้าวอ่อนพร้อมใช้ ที่สามารถเก็บรักษาได้นานและมีคุณค่าทางโภชนาการใกล้เคียงมะพร้าวสด กระบวนการผลิตเริ่มจากการ คัดเลือกมะพร้าวอ่อนที่มีคุณภาพดี จากสวนในตำบลหลักสอง อำเภอบ้านแพ้ว นำมาผ่าน กระบวนการแยกเนื้อและน้ำ จากนั้นลดขนาดเนื้อด้วยการ สับหยาบและบดละเอียด ก่อนเข้าสู่การกรองด้วยตะแกรง เพื่อให้ได้เนื้อเนียนสม่ำเสมอ และสุดท้ายผ่านกระบวนการทำให้แห้งแบบควบคุมอุณหภูมิ เพื่อให้ได้ผงมะพร้าวอ่อนที่มีความละเอียดสูง สามารถละลายในน้ำร้อนได้ทันทีโดยไม่จับตัวเป็นก้อน คุณสมบัติที่โดดเด่นคือ ไม่ใช้ครีมเทียมและไม่ใส่สารกันเสีย เหมาะสำหรับผู้บริโภคที่รักสุขภาพ
นวัตกรรมนี้ได้ผ่านการนำไปทดลองใช้งานในระดับชุมชน ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนตำบลหลักสอง อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบในการทดสอบประสิทธิภาพของกระบวนการผลิตและการนำไปใช้ประโยชน์ ผลจากการใช้นวัตกรรมพบว่า ชุมชนสามารถนำกระบวนการผลิตนี้ไปแปรรูปมะพร้าวอ่อนที่เหลือจากการจำหน่ายสด ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ผงมะพร้าวอ่อนพร้อมใช้ในรูปแบบซองบรรจุภัณฑ์ขนาด 3 กรัม และบรรจุจำนวน 40 ซองต่อกล่องและจำหน่ายแบบกิโลกรัมละ 600 บาท สำหรับจำหน่ายในตลาดของฝากและตลาดออนไลน์
หลังการใช้เทคโนโลยีนี้ ชุมชนสามารถผลิตผงมะพร้าวได้เฉลี่ย 10 กิโลกรัมต่อเดือนและจำหน่ายในราคากิโลกรัมละ 600 บาท สร้างรายได้สุทธิเพิ่มขึ้นประมาณ 6,000 บาทต่อเดือน หรือ 72,000 บาทต่อปี จากเดิมที่ผลผลิตมะพร้าวส่วนเกินมักถูกจำหน่ายในราคาต่ำหรือต้องทิ้งเนื่องจากเสียหายเร็ว การมีนวัตกรรมกระบวนการผลิตผงมะพร้าวอ่อนจึงช่วยยืดอายุการเก็บรักษาได้ถึง 6–12 เดือน และเพิ่มโอกาสในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูปอื่น เช่น ครีมมะพร้าวผงสำหรับชงกาแฟ ชานม เครื่องดื่มสุขภาพ และเบเกอรี่
นอกจากผลประโยชน์ด้านเศรษฐกิจแล้ว การใช้นวัตกรรมนี้ยังช่วย ลดของเสียทางการเกษตร (Agro-waste) และส่งเสริม การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า (Circular Economy) ภายในชุมชน เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้การผลิตและการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์แก่กลุ่มเกษตรกรและผู้ประกอบการรายย่อยในพื้นที่ โดยมีมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยาและหน่วยงานท้องถิ่นร่วมสนับสนุนด้านองค์ความรู้ เครื่องมือ และการทดสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์ นวัตกรรมนี้จึงนับเป็น เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนเกษตรกรรมบ้านแพ้ว ทั้งในด้านวัตถุดิบ แหล่งแรงงาน และศักยภาพของตลาด เป็นต้นแบบของการพัฒนา “ผลิตภัณฑ์สุขภาพจากภูมิปัญญาท้องถิ่น” ที่สามารถขยายผลต่อยอดไปสู่ชุมชนใกล้เคียง เพื่อสร้างเครือข่ายการผลิตมะพร้าวแปรรูปครบวงจร และเป็นแนวทางในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
จุดเด่น
ผงมะพร้าวอ่อนจากมะพร้าวอำเภอบ้านแพ้วที่มีสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) สามารถชงละลายน้ำแทนครีมเทียมในกาแฟ มีคุณค่าทางโภชนาการและสารต่อต้านอนุมูลอิสระ มีไขมันดี ลดคอเลสเตอรอลและเป็นผลิตภัณฑ์ทางเลือกเพื่อสุขภาพ และผลิตภัณฑ์ผงมะพร้าวอ่อนสามารถประยุกต์ใช้กับเครื่องดื่มหลายประเภท
รายละเอียดเพิ่มเติม
ผงมะพร้าวอ่อนได้จากวัตถุดิบมะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว
จังหวัดสมุทรสาครที่ผ่านกระบวนการผลิตเป็นผงละเอียด
สามารถชงละลายในน้ำร้อนและทดแทนครีมเทียมสำหรับเป็นทางเลือกสำหรับผู้บริโภคที่รักสุขภาพด้วยการใช้ความรู้ด้านการพัฒนานวัตกรรมกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์
วิศวกรรมและเคมีมาบูรณาการในการสร้างกระบวนการแปรรูปผงมะพร้าวจนได้ผงมะพร้าวที่มีความละเอียดสูง
โดยมีขั้นตอนดังนี้ 1. นำมะพร้าวอ่อนมาผ่านกระบวนการแยกเนื้อและน้ำ 2.
การลดขนาดโดยการสับหยาบและลดขนาดเนื้อแบบละเอียด 3.
ผ่านการกรองละเอียดโดยตะแกรงความละเอียดสูง 4.
นำไปสู่กระบวนการแปรรูปได้เป็นผงละเอียดผงมะพร้าวอ่อน 5.นำไปประยุกต์ใช้กับเครื่องดื่มและเมนูอาหารหวาน
เงื่อนไขการใช้งาน
เป็นกระบวนพัฒนานวัตกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ วิศวกรรมและเคมีมาบูรณาการในการสร้างกระบวนการแปรรรูปผงมะพร้าว และมีขั้นตอนการบด ปั่นและ spray dry จนได้ผงมะพร้าวที่มีความละเอียดสูง
มีเงื่อนไขด้านวัตถุดิบ คือ ต้องใช้ มะพร้าวน้ำหอมอ่อนคุณภาพดี ที่มีอายุผล 6–7 เดือน มีเนื้อและน้ำในสัดส่วนเหมาะสม วัตถุดิบต้อง ผ่านการทำความสะอาดและคัดขนาดก่อนเข้าสู่กระบวนการแปรรูป เพื่อควบคุมคุณภาพของผงมะพร้าวให้คงที่ ให้ใช้วัตถุดิบภายในพื้นที่บ้านแพ้วหรือตำบลใกล้เคียง เพื่อให้ได้วัตถุดิบสดใหม่และลดต้นทุนขนส่ง
เงื่อนไขด้านการตลาดและการใช้ประโยชน์ คือ ผลิตภัณฑ์ผงมะพร้าวอ่อนเหมาะสำหรับจำหน่ายในตลาดของฝาก สุขภาพ และเครื่องดื่มทางเลือก สามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่อยอด เช่น ผงมะพร้าวสำหรับกาแฟ (Coconut Creamer) ชุดเครื่องดื่มสุขภาพพร้อมชง ส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เบเกอรี่