ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า”

รายละเอียดนวัตกรรม

ความรู้ / เทคโนโลยี

ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” เป็นนวัตกรรมเพื่อการอบแห้งผลิตผลทางการเกษตรและอาหารชุมชนที่พัฒนาขึ้นจากองค์ความรู้ด้านพลังงานหมุนเวียนและภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยออกแบบให้สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน ด้วยระบบ Hybrid Solar Dryer ที่ผสานการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับพลังงานไฟฟ้า เพื่อควบคุมอุณหภูมิและความชื้นให้คงที่ภายในตู้อบ โครงสร้างของตู้อบทำจากเหล็กและอลูมิเนียมเคลือบกันสนิม มีฉนวนกันความร้อนและช่องระบายอากาศแบบพาความร้อน (Natural Convection) ผสมระบบพัดลมหมุนเวียนอากาศ (Forced Ventilation) เพื่อให้การอบแห้งสม่ำเสมอ ติดตั้ง แผงโซลาร์เซลล์ขนาด 300–500 Wp เพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้าเลี้ยงระบบพัดลมและควบคุมอุณหภูมิด้วยระบบเทอร์โมสตัทอัจฉริยะ สามารถอบแห้งผลิตภัณฑ์ได้ต่อเนื่อง ตู้อบรุ่นนี้มีความจุประมาณ 60–100 กิโลกรัมต่อรอบการอบ ใช้เวลาอบผลิตภัณฑ์ลดลงกว่าการตากแดดทั่วไปถึง 50–70% และสามารถรักษาคุณภาพสี กลิ่น และคุณค่าทางโภชนาการได้ดีกว่าเดิม เหมาะสำหรับผลิตภัณฑ์เกษตร เช่น ปลาดุกแห้ง กล้วยตาก สมุนไพร ผลไม้แห้ง เนื้อสัตว์ และอาหารแปรรูปอื่น ๆ นวัตกรรมนี้ได้รับการถ่ายทอดสู่ชุมชนในหลายจังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน สุพรรณบุรี สุโขทัย เพชรบุรี ปทุมธานี นครสวรรค์ สระแก้ว และพระนครศรีอยุธยา ก่อให้เกิดการใช้งานจริงมากกว่า 600 ชุดทั่วประเทศ และมีนวัตกรที่เชี่ยวชาญมากกว่า 30 คน มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าเครื่องอบเชิงพาณิชย์ถึง 40% และสามารถซ่อมบำรุงได้ด้วยช่างท้องถิ่น วัสดุหาได้ในประเทศ 100% จึงเป็นเทคโนโลยีที่เหมาะสมต่อการขยายผลในภาคเกษตรกรรมเพื่อยกระดับรายได้ครัวเรือนและส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน

ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ

แปรรูปผลิตภัณฑ์ปลาดุกแห้ง กล้วยตาก สมุนไพร ผลไม้แห้ง เนื้อสัตว์ และอาหารแปรรูปอื่น ๆ

จุดเด่น

ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” มีจุดเด่นที่สำคัญคือสามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่อง ด้วยระบบ Hybrid Solar Dryer ที่ผสานการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับไฟฟ้าสำรอง จึงช่วยให้กระบวนการอบแห้งดำเนินไปได้ตลอด 24 ชั่วโมง แม้ในสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย เช่น ช่วงฝนตกหรือไม่มีแสงแดด ทั้งยังมีประสิทธิภาพสูงกว่าการตากแดดแบบดั้งเดิม สามารถลดระยะเวลาในการอบแห้งได้ถึงร้อยละ 50–70 พร้อมคงไว้ซึ่งคุณภาพ สี กลิ่น รสชาติ และคุณค่าทางโภชนาการของผลิตภัณฑ์
นอกจากนี้ โครงสร้างของตู้อบมีความแข็งแรง ทนทาน และซ่อมบำรุงได้ง่าย ใช้วัสดุภายในประเทศ 100% เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม และฉนวนกันความร้อนที่หาได้ทั่วไป ส่งผลให้มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าเครื่องอบเชิงพาณิชย์ประมาณร้อยละ 40 อีกทั้งยังเป็นเทคโนโลยีที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลังงานฟอสซิล และช่วยลดการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ จึงสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาตาม โมเดลเศรษฐกิจ BCG และการมุ่งสู่สังคมคาร์บอนต่ำ
ตู้อบรุ่นนี้ได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีและขยายผลใช้งานจริงแล้วกว่า 600 ชุดในหลายจังหวัดทั่วประเทศ เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนสามารถนำไปใช้ในการอบแห้งผลิตภัณฑ์เกษตร เช่น ปลาดุกแห้ง กล้วยตาก และสมุนไพร ซึ่งช่วยเพิ่มรายได้เฉลี่ยร้อยละ 30–50 ต่อครัวเรือน อีกทั้งยังเกิดการพัฒนาศักยภาพของนวัตกรท้องถิ่นกว่า 30 คน ที่สามารถประกอบ ซ่อมบำรุง และถ่ายทอดองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง ส่งผลให้เกิดการพึ่งพาตนเอง การสร้างเครือข่ายความรู้ และการขยายผลอย่างยั่งยืนในระดับชุมชน

รายละเอียดเพิ่มเติม

ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” มุ่งเน้นการประยุกต์ใช้ พลังงานทดแทนจากแสงอาทิตย์ เพื่อผลิตความร้อนสำหรับการอบแห้งผลผลิตทางการเกษตร โดยใช้พลังงานสะอาดและไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อผู้ใช้งานและสิ่งแวดล้อม อันเป็นการสนับสนุนการลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก (Climate Change Mitigation) ตู้อบแห้งรุ่นนี้ได้รับการออกแบบให้มี โครงสร้างกะทัดรัด ใช้พื้นที่ติดตั้งน้อย และ สามารถใช้งานได้ในพื้นที่ที่ไม่มีระบบไฟฟ้า จึงเหมาะสมต่อการประยุกต์ใช้ในชุมชนชนบทหรือพื้นที่เกษตรกรรมที่มีข้อจำกัดด้านโครงสร้างพื้นฐาน
นอกจากนี้ ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” ยังมี ต้นทุนการผลิตต่ำ, ใช้งานง่าย, และ มีประสิทธิภาพสูงในการอบแห้ง ทั้งยังใช้วัสดุที่ สามารถจัดหาได้ภายในประเทศ 100% ซึ่งช่วยลดการพึ่งพาวัสดุนำเข้าและส่งเสริมการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด โครงสร้างของตู้อบได้รับการออกแบบให้มี ความทนทานต่อสภาพแวดล้อม และมี อายุการใช้งานมากกว่า 10 ปี
ในปัจจุบัน นวัตกรรมตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” ได้รับการนำไปใช้จริงแล้วมากกว่า 600 ชุดทั่วประเทศ ครอบคลุมทั้งภาคเกษตรกรรม การแปรรูปอาหาร และการพัฒนาอาชีพในระดับชุมชน ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของเทคโนโลยีดังกล่าวในการเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากด้วยพลังงานสะอาด และเป็นต้นแบบของเทคโนโลยีที่ส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย

เงื่อนไขการใช้งาน

ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ “รุ่นหลังเต่า” เหมาะสำหรับการอบแห้งผลิตผลทางการเกษตรในพื้นที่ที่มีแสงแดดเพียงพอและไม่มีไฟฟ้า ใช้พื้นที่ติดตั้งน้อย ดูแลรักษาง่าย และควรตั้งในทิศทางรับแสงอาทิตย์โดยตรงเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด ภายในตู้อบมีอุณหภูมิเฉลี่ย 60–80°C ใช้ได้ทั้งแบบพลังงานแสงอาทิตย์ล้วนหรือระบบ Hybrid Solar–Electric มีอายุการใช้งานยาวนานกว่า 10 ปีและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)

ปัญหา (Pain Points)

- กษตรกรพึ่งพาการตากแดดแบบเปิด เสี่ยงต่อฝุ่น ควัน และการปนเปื้อนของผลิตผล สำคัญ
-
- ไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิและความชื้นได้ ทำให้คุณภาพไม่สม่ำเสมอและสูญเสียรายได้ สำคัญ
-
- เครื่องอบเชิงพาณิชย์มีราคาสูง ไม่เหมาะกับชุมชนชนบทที่มีไฟฟ้าจำกัด สำคัญ
-

ประโยชน์ (Gain Points)

- สามารถอบแห้งได้ต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืนด้วยระบบ Hybrid Solar–Electric สูง
-
- ลดเวลาและต้นทุนการอบแห้ง 30–70% พร้อมรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ สูง
-
- ใช้วัสดุในประเทศ 100% ซ่อมบำรุงง่าย ส่งเสริมรายได้และเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน สูง
-

กลุ่มเป้าหมาย

รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย

ภาครัฐ

ส่งเสริมยกระดับการแปรรูปผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อนำไปสู่การสร้างโอกาสแข่งขันเชิงพาณิชย์

ภาคเอกชน/การผลิต

การทำงานร่วมในการพัฒนาเทคโนโลยีและกระบวนการผลิตที่มีคุณภาพและประสิทธิภาพในการใช้งานที่สูงขึ้น

ภาคประชาชน/สังคม

การรวมกลุ่มสร้างงาน สร้างอาชีพ และกระบวนการเรียนรู้ของช่างชุมชน

ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน

ปีงบฯ	ชื่อแหล่งทุน	ประเภท
2567	โครงการพัฒนานวัตกรรมรูปแบบการเรียนรู้ยกระดับห่วงโซ่คุณค่าเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรแก้ไขปัญหาอาชีพกลุ่มเปราะบางและผู้มีรายได้น้อยเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตเศรษฐกิจฐานรากที่ยั่งยืน ภายใต้กรอบการวิจัย การขยายผลวิจัยเทคโนโลยีที่เหมาะสม (Appropriate Technology	วิจัย
2566	สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม	วิจัย
2563	มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธานี	บริการวิชาการ
2559	โครงงาน “กล้าใหม่...สร้างสรรค์ชุมชน” เป็นส่วนหนึ่งในโครงการ “กล้าใหม่...ใฝ่รู้” ของธนาคารไทยพาณิชย์จำ กัด (มหาชน) ที่ส่งเสริมและสนับสนุนให้เยาวชนระดับอุดมศึกษา รวมตัวกันทำ งานเพื่อชุมชน โดยนำ ความรู้ความสามารถที่ได้จากการศึกษาเล่าเรียน มาทำ ประโยชน์แก่สัง	วิจัย

วิดีโอแนะนำ

พิกัดแผนที่

กำลังโหลดแผนที่...

พิกัด:

ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์

ROI (Economic)

ตัวชี้วัด:

ปริมาณ: 0

SROI (Social)

ตัวชี้วัด:

ปริมาณ:

ผลลัพธ์ (Outcomes)

ปัจจุบันมีการติดตั้งและใช้งานจริงแล้วกว่า 600 ชุด ในหลายจังหวัดทั่วประเทศ อาทิ ปทุมธานี สระแก้ว สุโขทัย สุพรรณบุรี เพชรบุรี พระนครศรีอยุธยา เชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน 600.00 ชุด

ผลกระทบ (Impacts)

ช่วยสร้างอาชีพนำไปสู่การจ้างงานและเพิ่มรายได้ต่อครัวเรือน 5000.00 บาทต่อเดือนต่อครัวเรือน