รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
การเปลี่ยนจากการเลี้ยงตามความเคยชิน มาเป็นการใช้ระบบจัดการฟาร์มที่ควบคุมทุกปัจจัยตั้งแต่ความสะอาด อาหาร ไปจนถึงการจดบันทึกข้อมูล เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพสม่ำเสมอและลดความเสี่ยงจากการตาย
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
นวัตกรรมนี้เคยถูกนำไปใช้ผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสมด้วยหลักการ พาทํา ทําด้วยกัน ไม่ได้เพียงการอบรม แต่ต้องลงมือทดลองเปรียบเทียบในฟาร์มจริง โดยแบ่งพื้นที่เลี้ยงตามคู่มือกระบวนการเลี้ยงใหม่ เปรียบเทียบกับบ่อที่เหลือที่เลี้ยงแบบดั้งเดิม ควบคู่ไปกับการฝึกอบรม 6 โมดูลที่ครอบคลุมทั้งด้านการผลิต บัญชีฟาร์ม และการตลาด
จุดมุ่งหมายสำคัญของคู่มือฉบับนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การสอนวิธีเลี้ยง แต่คือการยกระดับรายได้สุทธิของครัวเรือนให้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 5,000 บาทต่อเดือน อีกทั้งยังมุ่งเน้นการสร้าง นวัตกรชุมชนเพื่อทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและแกนนำในการถ่ายทอดเทคโนโลยีภายในพื้นที่ เพื่อมีทักษะการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ
จุดมุ่งหมายสำคัญของคู่มือฉบับนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การสอนวิธีเลี้ยง แต่คือการยกระดับรายได้สุทธิของครัวเรือนให้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 5,000 บาทต่อเดือน อีกทั้งยังมุ่งเน้นการสร้าง นวัตกรชุมชนเพื่อทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและแกนนำในการถ่ายทอดเทคโนโลยีภายในพื้นที่ เพื่อมีทักษะการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ
จุดเด่น
การเปลี่ยนจากการเลี้ยงแบบเดิมมาเป็นการเลี้ยงแบบมาตรฐานที่ควบคุมความสะอาดอย่างเข้มงวดและใช้ข้อมูลในการบริหารจัดการ เพื่อลดอัตราการตายและเพิ่มคุณภาพผลผลิต
รายละเอียดเพิ่มเติม
นวัตกรรมนี้คือการเปลี่ยนจากการเลี้ยงตามความเคยชิน มาเป็นการใช้ระบบการบริหารจัดการฟาร์มมาตรฐาน ซึ่งประกอบด้วย 7 ขั้นตอนหลัก เพื่อให้ได้จิ้งหรีดที่มีคุณภาพสูง ปลอดภัยจากเชื้อโรค และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ ซึ่งจะส่งผลให้เกษตรกรมีรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนขึ้น ส่งผลให้ต้นทุนรวมในการเลี้ยงลดลง ร้อยละ 19 คิดเป็นเงิน 191.49 บาทต่อบ่อรอบ และผลผลิตเพิ่มขึ้นส่งผลให้รายได้เพิ่มขึ้น 315.00 บาทต่อบ่อรอบ
เงื่อนไขการใช้งาน
การเปลี่ยนจาก "การเลี้ยงตามประสบการณ์" มาเป็น "การจัดการฟาร์มเชิงระบบ" ที่เน้นความสะอาดและการบริหารจัดการด้วยข้อมูล เพื่อให้ผลผลิตมีคุณภาพ ลดความเสี่ยง และเพิ่มกำไรอย่างยั่งยืน
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
-
ต้นทุนการผลิตสูงต้นทุนค่าอาหารจิ้งหรีดที่สูงเนื่องจากการพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปเชิงพาณิชย์ที่มีราคาผันแปรตามกลไกตลาด
-
การระบาดของโรคและแมลงศัตรูฟาร์มจิ้งหรีดมักประสบปัญหาการปนเปื้อนของเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา และแมลงศัตรู เช่น ด้วงหนังสัตว์หรือไข่หนอนขน ซึ่งทำให้อัตราการรอดต่ำ
-
คุณภาพผลผลิตไม่สม่ำเสมอทำให้น้ำหนักและขนาดตัวจิ้งหรีดไม่ได้มาตรฐาน ไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดสมัยใหม่
-
ขาดการจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบผู้เลี้ยงส่วนใหญ่เลี้ยงตามความคุ้นเคย ขาดการจดบันทึกต้นทุนและรายได้ที่แท้จริง ทำให้ไม่สามารถวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิตได้
ประโยชน์ (Gain Points)
-
ประสิทธิภาพการผลิตที่สูงขึ้นนวัตกรรมกระบวนการเลี้ยงใหม่ช่วย เพิ่มปริมาณผลผลิตได้ถึงร้อยละ 25 และยังสร้างรายได้เพิ่มจากผลพลอยได้ เช่น พันธุ์ไข่และมูลจิ้งหรีด อีกร้อยละ 20
-
การสร้างนวัตกรชุมชนเกษตรกรได้รับการพัฒนาทักษะการจัดการฟาร์มเชิงระบบจนสามารถเป็นพี่เลี้ยงและถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับผู้อื่นในชุมชนได้
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาคประชาชน/สังคม
ผู้ประกอบการเลี้ยงจิ้งหรีดที่มีความสนใจในการใช้คู่มือการเลี้ยงจิ้งหรีด
อื่นๆ
ผู้ที่มีความสนใจใช้คู่มือเป็นแนวทางในการเลี้ยงจิ้งหรีด
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2568 | บพท. - หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ | วิจัย |
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ: 0
SROI (Social)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ:
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- สามารถลดต้นทุนรวมต่อบ่อลงได้
- ส่งผลให้กำไรสุทธิต่อบ่อเพิ่มขึ้น
- ช่วยให้ประสิทธิภาพการเลี้ยงสูงขึ้น
ผลกระทบ (Impacts)
- การเปลี่ยนจากการเลี้ยงตามความคุ้นเคยมาเป็นการบริหารจัดการฟาร์มเชิงระบบ
- การสร้างนวัตกรที่มีความพร้อมทั้งด้านการคุมคุณภาพและการถ่ายทอดความรู้ได้
- มีทักษะในการจดบันทึกข้อมูลฟาร์มอย่างเป็นระบบ ทำให้สามารถวิเคราะห์ต้นทุน-ผลตอบแทน และวางแผนการผลิตให้สอดคล้องกับกลไกตลาดได้
ดร.อนุวรรตน์ ศรีสวัสดิ์
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ผู้ร่วมวิจัย/ทีมงาน:
นายเกรียงศักดิ์ ภูศรีโสม ,ดร.สริญญา ลัทธิ์ถีระสุวรรณ,รศ. ดร.ลำปาง แม่นมาตย์,ผศ.ดร.สาวิตรี วงศ์ตั้งถิ่นฐาน,ดร. บุษกรณ์ ลีเจ้ยวะระ,รศ.ดร.ชัยยันต์ จันทร์ศิริ,ผศ.ดร.พรณรงค์ ชาญนุวงศ์
