เกษตรกรรม (พืช) รอตรวจสอบ

พันธุ์ก่ำเจ้า มช. เค 4

สายพันธุ์ข้าวล้านนาที่คุณค่าทางโภชนาการสูงกว่าข้าวทั่วไป เช่น สารต้านอนุมูลอิสระสูง, โปรตีน และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ

1 เข้าชม
0 สนใจ
อัปเดตล่าสุด 30/11/-0001
พันธุ์ก่ำเจ้า มช. เค 4
รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
องค์ความรู้ด้านการจัดการพันธุ์และกระบวนการผลิตที่เหมาะสมต่อการสร้างผลผลิตและสารสำคัญในเมล็ด เช่น ฤดูปลูก อัตราการใส่ปุ๋ย และการจัดการความเข้มแสง
จุดเด่น
พันธุ์ก่ำเจ้า มช.เค 4 ถูกปรับปรุงให้มีลักษณะพืชไร่ที่ขึ้นเมื่อเทียบกับข้าวพันธุ์ที่ปรับปรังก่อนหน้านี้ คือ มีลักษณะไม่ไวแสง เกษตรกรปลูกได้ทั้งปี มีผลผลิตสูง และมีเมล็ดขนาดเล็ก สีดำเข้มทั้งเมล็ด ข้าวหุงสุกนุ่มเป็นพิเศษ และที่สำคัญมีสารสำคัญในเมล็ด เช่น แอนโทไซยานินและโปรตีนสูงกว่าพันธุ์ข้าวที่เราปรับปรุงพันธุ์มา
รายละเอียดเพิ่มเติม

ข้าวพันธุ์ก่ำเจ้า มช. เค 4 เป็นข้าวเจ้าดำ ไม่ไวต่อช่วงแสง ต้นเตี้ย ผลผลิตสูง และปริมาณแอนโท ไซยานินในเมล็ดสูง เป็นสายพันธุ์ข้าวที่เกิดจากการผสมพันธุ์ข้าวระหว่างพันธุ์แม่ข้าวเหนียวพันธุ์ก่ำ ดอยสะเก็ดและพันธุ์พ่อข้าวเจ้าพันธุ์ปทุมธานี 1 เริ่มสร้างประชากรลูกผสมชั่วที่ 1 (F1) เมื่อปี พ.ศ. 2554 จากนั้นในปี พ.ศ. 2555 - 2557 ปลูกและคัดเลือกประชากรลูกผสมชั่วที่ 2 – 7 (F2 – F7) สามารถคัดเลือกสายพันธุ์ก้าวหน้าที่มีความคงตัวทางพันธุกรรมในลักษณะทางสัณฐาน มีลักษณะไม่ไวต่อช่วงแสง เป็นชนิดข้าวเจ้า ต้นเตี้ย ลำต้นสีม่วง มีเยื่อหุ้มเมล็ดสีม่วงทั้งเมล็ดได้จำนวน 5 สายพันธุ์ ให้สัญญาลักษณ์ K1 - K5 ในปี พ.ศ. 2558 - 2560 ในฤดูนาปีและนาปรัง ปลูกเปรียบเทียบสายพันธุ์ก้าวหน้าที่คัดเลือกได้ทั้ง 5 สายพันธุ์ และพันธุ์เปรียบเทียบ 4 พันธุ์ ในแปลงทดลอง สามารถคัดเลือกสายพันธุ์ก้าวหน้า เค 4 ที่ให้ผลผลิตสูงเท่ากับปทุมธานี 1 พันธุ์พ่อและเมล็ดมีปริมาณสารแอนโทไซยานินสูงกว่าก่ำดอยสะเก็ดพันธุ์แม่ ปริมาณอะมิโลสต่ำ ต่อมาในปี พ.ศ. 2561 - 2562 ปลูกขยายเมล็ดพันธุ์สายพันธุ์ก้าวหน้า เค 4 ที่คัดเลือกได้ในแปลงทดลอง และในปี พ.ศ. 2563 - 2564 ปลูกทดสอบผลผลิตและสารสำคัญในเมล็ดภายใต้การจัดการสภาพแปลงปลูกต่าง ๆ ได้แก่ การให้ธาตุอาหารทางดิน การพ่นธาตุอาหารทางใบ และการตอบสนองต่อความเข้มแสง จากนั้นในปี พ.ศ. 2565 - 2566 ปลูกประเมินผลผลิตและสารสำคัญในเมล็ดในแปลงทดลอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และในแปลงเกษตรกร อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ จนได้สายพันธุ์ก้าวหน้า เค 4 ที่มีความสามารถในการปรับตัวในแปลงทดลองและแปลงเกษตรกร เป็นข้าวเจ้าพื้นนุ่ม ต้นเตี้ย ไม่ไวต่อแสง เมล็ดข้าวกล้องรูปร่างเรียว สีม่วงดำทั้งเมล็ด มีปริมาณสารแอนโทไซยานินและฟีนอลในเมล็ดสูง สามารถส่งเสริมเกษตรกรปลูกในเชิงพาณิชน์ได้ จึงตั้งชื่อพันธุ์ว่า ก่ำเจ้า มช. เค 4 (Kum Jao Morchor K4)

ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
  • จจุบันเกษตรกรมีรายได้ต่อหน่วยพื้นที่อยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากการผลิตข้าวส่วนใหญ่ยังมุ่งเน้นการปลูกเพื่อจำหน่ายเป็นข้าวเปลือกให้กับโรงสี ซึ่งเป็นระบบการผลิตที่ แข่งขันเชิงปริมาณและมีมูลค่าเพิ่มต่ำ ประกอบกับข้าวที่ปลูกอยู่ในกลุ่มพันธุ์ทั่วไปที่ ขาดอัตลักษณ์เ สำคัญ
    -
  • ข้าวโภชนาการสูง มีความต้องการเพิ่มขึ้น มีตลาดที่ให้ความสนใจมากขึ้น แต่กำลังการผลิตข้าวที่ผ่านมาไม่เพียงพอ เนื่องจากพันธุ์ส่วนใหญ่เป็นพันธุ์ที่มีข้อจำกัดด้านการลิต ไม่ว่าจะเป็นด้านผลผลิตต่อไร่ และจำนวนรอบที่ปลูกได้ต่อปี สำคัญ
    -
ประโยชน์ (Gain Points)
  • การส่งเสริมพันธุ์ก่ำเจ้า มช. เค 4 ช่วยยกระดับรายได้ต่อไร่ของเกษตรกรจากการผลิตข้าวมูลค่าสูงที่มีอัตลักษณ์และคุณค่าทางโภชนาการโดดเด่น ตอบสนองความต้องการตลาดข้าวเพื่อสุขภาพที่ต้องการวัตถุดิบคุณภาพและปริมาณสม่ำเสมอ พันธุ์ข้าวดังกล่าวเป็นนวัตกรรมที่ผ่านการรับร สูง
    -
  • ข้าวพันธุ์โภชนาการสูง ที่มีผลผลิตต่อไร่สูงและปลูกได้ตลอดทั้งปี จะสร้างโอกาสในการผลิตเชิงภาณิชย์ และรองรับอุตสาหกรรมข้าวเพื่อสุขภาพ สูง
    -
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาคประชาชน/สังคม
เกษตรกรผู้ปลูกข้าวรายย่อยและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เกษตรกรที่ต้องการปรับเปลี่ยนจากการปลูกข้าวทั่วไปไปสู่ข้าวโภชนาการสูง/ข้าวพรีเมียม มีพื้นที่ปลูกข้าวขนาดเล็ก–กลาง (ประมาณ 5–20 ไร่) ใช้ระบบการผลิตเดิมได้ทันที ไม่ต้องลงทุนเครื่องจักรใหม่
ภาคเอกชน/การผลิต
ผู้ประกอบการข้าวพรีเมียม ข้าวสุขภาพ และร้านอาหารเพื่อสุขภาพ กลุ่มตลาดเฉพาะ (Niche market) เช่น ข้าวสี ข้าวโภชนาการสูง ผู้ประกอบการแปรรูปอาหารสุขภาพและอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
ปีงบฯ ชื่อแหล่งทุน ประเภท
2567 FF67 วิจัย
2567 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วิจัย
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
พิกัด:
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ: 0
SROI (Social)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ:
ผลลัพธ์ (Outcomes)
  • เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการผลิตข้าวก่ำเจ้า มช.เค 4 3.00 เท่า เมื่อเทียบกับข้าวทั่วไป
ผลกระทบ (Impacts)
  • เพิ่มกำลังการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการตลาด จากการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม เช่น เมล็ดพันธุ์คุณภาพ ระบบเพาะกล้า และการจัดการแปลงที่มีประสิทธิภาพ 100.00 ตันข้าวเปลือกต่อปี