รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
องค์ความรู้ด้านกระบวนการผลิต วิธีการปลูก เตรียมกล้า การจัดการปุ๋ย
จุดเด่น
ข้าวพันธุ์บือบ้าง 4 มช. มีธาตุสังกะสีสูงกว่าข้าวทั่วไป จึงเหมาะสำหรับการนำไปใช้ที่หลากหลาย อาทิ สารสกัดในเครื่องสำอาง ข้าวหุงสุกมีความเหนียวนุ่มพิเศษ คล้ายข้าวญี่ปุ่น เมล็ดค่อนข้างอ้วนป้อม จึงเหมาะสำหรับู้บริโภคข้าวที่ชอบความเป็นอัตลักษณ์ของข้าวดอย นอกจากนี้ ลักษณะพืชไร่ของข้าวพันธุ์นี้มีความแข็งแรงของลำต้น ทนทานต่อการหักล้ม สามารถปลูกในสภาพน้ำขังหรือข้าวไร่ได้ เป็นพันธุ์พื้นเมือง แต่มีศักยภาพการการให้ผลผลิตที่เกษตรกรยอมรับ จึงมีความเหมาะสมสำหรับการถ่ายทอดสู่เกษตรกร
รายละเอียดเพิ่มเติม
ข้าวพันธุ์บือบ้าง 4 มช. (BB 4 CMU) เป็นข้าวเจ้าไวต่อช่วงแสง พัฒนาด้วยกระบวนการคัดเลือกพันธุ์บริสุทธิ์จากข้าวพื้นเมืองท้องถิ่นพื้นที่สูงภาคเหนือ โดยเฉพาะจากชาติพันธุ์กะเหรี่ยง จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นพันธุ์ข้าวที่มีลักษณะคงตัวทางพันธุกรรมและมีคุณค่าทางโภชนาการโดดเด่น โดยเฉพาะปริมาณธาตุสังกะสีสูง สามารถปลูกได้ทั้งในระบบข้าวไร่ พื้นที่สูงแบบนาสวน และพื้นที่ลุ่มแบบนาสวน โดยมีข้อมูลเชิงวิชาการรองรับการจัดการสภาพแวดล้อมและธาตุอาหารที่เหมาะสม ส่งผลให้พันธุ์บือบ้าง 4 มช. เป็นนวัตกรรมพร้อมใช้ที่เชื่อมโยงการอนุรักษ์พันธุกรรมข้าวพื้นเมืองกับการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์และการพัฒนาข้าวเพื่อสุขภาพอย่างยั่งยืน
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
-
เกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือส่วนใหญ่มุ่งปลูกข้าวที่ให้ผลผลิตสูงเพื่อความมั่นคงด้านอาหาร แต่เนื่องจากเป็นข้าวเชิงปริมาณที่ขาดอัตลักษณ์และมีราคาจำหน่ายต่ำ ประกอบกับข้อจำกัดด้านขนาดพื้นที่เพาะปลูก ส่งผลให้รายได้สุทธิต่อปีจากการทำนายังคงอยู่ในระดับต่ำ สำคัญ-
ประโยชน์ (Gain Points)
-
ข้าวพันธุ์บือบ้าง 4 มช. เป็นข้าวพื้นเมืองที่ผ่านการพัฒนาจนมีลักษณะคงตัว ให้ผลผลิตเป็นที่ยอมรับ และมีธาตุสังกะสีสูง สามารถต่อยอดได้ทั้งตลาดข้าวเพื่อสุขภาพและอุตสาหกรรมมูลค่าสูง เช่น สารสกัดเครื่องสำอาง ขณะเดียวกันยังมีคุณภาพการบริโภคเด่น เหนียวนุ่มคล้ายข้า สูง-
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาคประชาชน/สังคม
เกษตรกรผู้ปลูกข้าวรายย่อยและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เกษตรกรที่ต้องการปรับเปลี่ยนจากการปลูกข้าวทั่วไปไปสู่ข้าวโภชนาการสูง/ข้าวพรีเมียม มีพื้นที่ปลูกข้าวขนาดเล็ก–กลาง (ประมาณ 5–20 ไร่) ใช้ระบบการผลิตเดิมได้ทันที ไม่ต้องลงทุนเครื่องจักรใหม่
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2564 | สวก. | วิจัย |
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ: 0
SROI (Social)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ:
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- รายได้ต่อหน่วยพื้นที่เพิ่มขึ้น จากการปลูกข้าวที่มีราคาสูงกว่าข้าวทั่วไป และมีตลาดเฉพาะรองรับ 2.00 เท่า เมื่อเทียบกับข้าวทั่วไป
ผลกระทบ (Impacts)
- เกษตรกรมีแรงจูงใจในการปรับเปลี่ยนจากการผลิตเชิงปริมาณไปสู่การผลิตเชิงคุณค่า เกิดกลุ่มเกษตรกรหรือวิสาหกิจชุมชนที่ผลิตข้าวตามความต้องการตลาดเฉพาะ รายได้ที่เพิ่มขึ้นช่วยยกระดับความมั่นคงทางเศรษฐกิจของครัวเรือนเกษตรกร 1.00 กลุ่ม
ศาสตราจารย์ ดร. ชนากานต์ เทโบลต์ พรมอุทัย
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ผู้ร่วมวิจัย/ทีมงาน:
รศ.ดร.ศันสนีย์ จำจด
