ระบบรดน้ำแบบจานหมุนเหวี่ยง

รายละเอียดนวัตกรรม

ความรู้ / เทคโนโลยี

1. วิศวกรรมชลศาสตร์: ความเข้าใจเรื่องแรงดันน้ำ การไหล และการเกิดละอองน้ำด้วยแรงเหวี่ยง
2. วิศวกรรมไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์: การใช้ไฟฟ้ากระแสตรง (DC 12V) เพื่อความปลอดภัย การต่อวงจรกับรีเลย์ (Relay) และอะแดปเตอร์ (Adapter) เพื่อรองรับโหลดกระแสไฟฟ้าเมื่อขยายจำนวนหัวจ่าย
3. เกษตรวิศวกรรม: การออกแบบผังการติดตั้งในโรงเรือน (Layout Design) เช่น การวางระยะห่างระหว่างหัวจ่าย 2 เมตร เพื่อให้ละอองน้ำซ้อนทับกันพอดี (Overlapping) สร้างความชื้นสม่ำเสมอทั่วโรงเรือน

ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ

ระบบรดน้ำแบบจานหมุนเวียนเป็นส่วนหนึ่งของระบบควบคุมโรงเพาะเห็ดอัตโนมัติที่ใช้ในโครงการขยายผลการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมแบบมีส่วนร่วมเพื่อเพิ่มความเข้มแข็งเศรษฐกิจฐานรากในเครือข่ายเกษตรกรผู้เพาะเห็ดในจังหวัดสตูลจำนวนผู้ประกอบการ 10 กลุ่มเพื่อเพิ่มผลผลิตดอกเห็ดในโครงการผลลัพธ์จากการใช้นวัตกรรมร่วมกันดังกล่าวเกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น 20%

จุดเด่น

1. ประหยัดพลังงานขั้นสูง: ระบบใช้พลังงานไฟฟ้าน้อยมาก (ประมาณ 5 วัตต์ต่อจุด หรือรวมทั้งระบบประมาณ 30-50 วัตต์ สำหรับโรงเรือนขนาดเล็ก) เมื่อเทียบกับปั๊มน้ำแบบเดิมที่ใช้ไฟถึง 370 วัตต์ คิดเป็นการประหยัดพลังงานได้มากกว่า 6-8 เท่า 1
2. แก้ปัญหาการอุดตันถาวร: เนื่องจากไม่มีรูฉีดเล็กๆ (Nozzle orifice) เหมือนหัวพ่นหมอกทั่วไป จึงหมดปัญหาเรื่องตะกรันหรือฝุ่นผงอุดตัน ซึ่งเป็น Pain Point หลักของเกษตรกรที่ใช้น้ำบาดาลหรือน้ำคลอง
3. ละอองน้ำคุณภาพสูง: ให้ละอองน้ำที่ "ฟุ้งกระจาย" ไม่ใช่ "เม็ดน้ำ" ทำให้ก้อนเห็ดได้รับความชื้นโดยไม่เปียกแฉะ ป้องกันปัญหารากเน่าและดอกเห็ดช้ำน้ำ
4. ความปลอดภัย: ระบบใช้ไฟฟ้าแรงดันต่ำ 12V DC ลดความเสี่ยงไฟดูดในพื้นที่เปียกชื้น ซึ่งเป็นมาตรฐานความปลอดภัยที่สำคัญสำหรับเกษตรกร

รายละเอียดเพิ่มเติม

กลไกการทำให้เป็นละออง (Atomization
Mechanism): หัวใจสำคัญคือมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง
(DC Motor) ที่ขับเคลื่อนจานหมุนด้วยความเร็วรอบสูงถึง 7,000 รอบต่อนาที (RPM)
เมื่อน้ำถูกส่งผ่านท่อไมโครไปยังจุดกึ่งกลางหรือจุดตกกระทบบนจานที่กำลังหมุน
แรงเหวี่ยงจะสลัดน้ำออกไปตามแนวรัศมี
แรงเฉือนอากาศที่ขอบจานจะฉีกฟิล์มน้ำให้กลายเป็นละอองฝอยละเอียด (Mist)
กระจายตัวออกเป็นวงกลม
โครงสร้างระบบ (System Architecture):
มอเตอร์: ใช้มอเตอร์ขนาดเล็กที่กินไฟต่ำ
หุ้มด้วยพลาสติกกันน้ำเพื่อความปลอดภัยในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง
ระบบส่งน้ำ: ปั๊มน้ำขนาดเล็กทำหน้าที่ส่งน้ำแรงดันต่ำไปยังหัวจ่าย
ไม่จำเป็นต้องใช้ปั๊มแรงดันสูงเหมือนระบบหัวฉีดสปริงเกอร์
วาล์วควบคุม (Flow Control): มีวาล์วขนาดเล็กติดตั้งที่ท่อส่งน้ำก่อนเข้าจานหมุน
เพื่อให้เกษตรกรสามารถปรับ "อัตราการไหล" (Flow Rate) ได้ด้วยตนเอง
การปรับวาล์วจะส่งผลต่อความหนาแน่นของละอองน้ำ
ทำให้สามารถปรับแต่งให้เข้ากับขนาดโรงเรือนหรือระยะการเจริญเติบโตของเห็ดได้
รัศมีการทำงาน: เดิมทีระบบมีรัศมีกระจายน้ำประมาณ
1.2 เมตร แต่ผ่านกระบวนการวิจัยและปรับแต่งร่วมกับชุมชน (Participatory
Customization) ได้มีการพัฒนาจุดยึดและองศาการตกกระทบของน้ำ
ทำให้รัศมีทำการขยายเป็น 1.5 เมตร เพิ่มพื้นที่ครอบคลุมและลดจำนวนจุดติดตั้งลง

เงื่อนไขการใช้งาน

1. การติดตั้ง: ต้องติดตั้งมอเตอร์จานหมุนให้ ขนานกับพื้น อย่างเคร่งครัด หากติดตั้งเอียงจะทำให้น้ำไหลไปกองด้านใดด้านหนึ่ง เกิดเป็นหยดน้ำขนาดใหญ่แทนที่จะเป็นละอองฝอย
2. แหล่งจ่ายไฟ: ระบบต้องการแหล่งจ่ายไฟ DC 12V ที่เสถียร หากมีการต่อพ่วงหลายจุด (เช่น โรงเรือนขนาด 6x12 เมตร ใช้ 12 หัวจ่าย) ต้องคำนวณกระแสไฟ (Amperage) ของอะแดปเตอร์ให้เพียงพอ (แนะนำขนาด 20A สำหรับระบบใหญ่) หรือใช้รีเลย์แยกโหลดไฟออกจากกล่องควบคุมหลัก
3. การปรับแต่ง: ผู้ใช้งานต้องมีความสามารถในการปรับวาล์วน้ำให้สัมพันธ์กับความเร็วรอบมอเตอร์ เพื่อให้ได้ขนาดละอองน้ำที่ต้องการ

ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)

ปัญหา (Pain Points)

ความสิ้นเปลืองพลังงาน
ระบบเดิมใช้น้ำและไฟฟ้าสิ้นเปลืองมาก ปั๊มน้ำขนาดใหญ่ทำงานบ่อยครั้งเพิ่มต้นทุนค่าไฟ
คุณภาพผลผลิตต่ำ
การรดน้ำด้วยมือ (สายยาง) หรือสปริงเกอร์เม็ดใหญ่ ทำให้ดอกเห็ดช้ำและเสียหาย
ผลกระทบจากสภาพอากาศ
อากาศที่ร้อนจัดและแปรปรวนทำให้พื้นที่ไม่เหมาะกับการปลูกพืชหรือเพาะเห็ด

ประโยชน์ (Gain Points)

ผลิตได้ด้วยตัวเอง
สามารถหาอุปกรณ์ในพื้นที่ผลิตทดแทนเมื่อชำรุดได้ง่าย

กลุ่มเป้าหมาย

รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย

ภาครัฐ

หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.), กรมส่งเสริมการเกษตร, ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.)

ภาคเอกชน/การผลิต

ผู้ประกอบการ SME ด้าน Smart Farm/เกษตรอัจฉริยะ, ฟาร์มเห็ดขนาดกลางและขนาดเล็ก, ผู้ผลิต/จำหน่ายก้อนเชื้อเห็ด

ภาคประชาชน/สังคม

วิสาหกิจชุมชนผู้เพาะเห็ด, กลุ่มเกษตรกรรายย่อย/ครัวเรือนที่ต้องการสร้างรายได้เสริม/หลัก

ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน

ปีงบฯ	ชื่อแหล่งทุน	ประเภท
2567	กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.)	วิจัย

วิดีโอแนะนำ

พิกัดแผนที่

กำลังโหลดแผนที่...

พิกัด: 14.886713,102.837339

ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์

ROI (Economic)

ตัวชี้วัด: ครัวเรือน

ปริมาณ: เปอร์เซ็นต์ (%)

SROI (Social)

ตัวชี้วัด: กลุ่ม/ราย

ปริมาณ: ระดับ

ผลลัพธ์ (Outcomes)

รายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นต่อครัวเรือน (จากผลผลิตเห็ดที่เพิ่มขึ้นและมีคุณภาพสม่ำเสมอ) 19.22 เปอร์เซ็นต์

ผลกระทบ (Impacts)

การยอมรับเทคโนโลยี: กลุ่มเป้าหมายมีคะแนนการยอมรับเทคโนโลยีเฉลี่ย 4.00 ระดับ
การติดตั้งใช้งานจริง: มีการขยายผลติดตั้งระบบรดน้ำและเทคโนโลยี 190.00 ชุด
การพัฒนานวัตกรชุมชน: สร้างนวัตกรชุมชนที่มีความเชี่ยวชาญ 60.00 คน

ระดับ 7 ต้นแบบ

"อุปกรณ์ได้มีการใช้ในพื้นที่จังหวัดยะลา จังหวัดสตูลสำหรับเกษตรกรผู้เพาะเห็ดในพื้นที่ดังกล่าว มีผลรายงานการใช้งานและการเพิ่มผลผลิตในโรงเพาะเห็ดหลังจากได้ใช้นวัตกรรม 1.98 เท่า จากรายงานฉบับสมบูรณ์ สัญญาเลขที่ A11F670281 ขยายผลการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมแบบมีส่วนร่วมเพื่อเพิ่ม ความเข้มแข็งเศรษฐกิจฐานรากให้เครือข่ายเกษตรกรผู้เพาะเห็ดในจังหวัดสตูล"

ทรัพย์สินทางปัญญา

ประเภท: อนุสิทธิบัตร (Petty Patent)

เลขที่คำขอ/อนุสิทธิบัตร: 2403002284

ประเภท: เทคโนโลยี / นวัตกรรมพร้อมใช้
หมวดหมู่: เกษตรกรรม (พืช)
กำลังการผลิต: 3กก./สัปดาห์ (100 ก้อนเห็ด)
ราคาโดยประมาณ: 120.00 ฿