รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
ปัจจุบันเกษตรกรผู้เพาะเห็ดนิยมใช้เตานึ่งก้อนเชื้อแบบครอบยางหรือเตานึ่งก้อนเชื้อแบบดั้งเดิม ซึ่งอาศัยหลักการผลิตไอน้ำจากหม้อต้มเพื่อฆ่าเชื้อวัสดุเพาะเห็ดก่อนนำไปเขี่ยเชื้อ โดยเทคโนโลยีดังกล่าวมีข้อดีคือโครงสร้างไม่ซับซ้อน ต้นทุนการก่อสร้างต่ำ และสามารถใช้งานได้ในระดับชุมชน อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านการสูญเสียความร้อน การกระจายไอน้ำไม่สม่ำเสมอ การใช้เชื้อเพลิงในปริมาณสูง และการควบคุมอุณหภูมิที่อาศัยประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติงานเป็นหลัก
-เทคโนโลยีเตานึ่งก้อนเชื้อเห็ดแบบครอบยางและเตานึ่งระบบไอน้ำที่ใช้ในชุมชน
-องค์ความรู้ด้านการผลิตไอน้ำเพื่อฆ่าเชื้อวัสดุเพาะเห็ด
-หลักการถ่ายเทความร้อนและการกระจายไอน้ำภายในห้องนึ่ง
-องค์ความรู้การเพาะเห็ดและการจัดการการปนเปื้อนในกระบวนการผลิตก้อนเชื้อ
-เทคโนโลยีฉนวนความร้อนและระบบหมุนเวียนน้ำควบแน่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
-เทคโนโลยีเตานึ่งก้อนเชื้อเห็ดแบบครอบยางและเตานึ่งระบบไอน้ำที่ใช้ในชุมชน
-องค์ความรู้ด้านการผลิตไอน้ำเพื่อฆ่าเชื้อวัสดุเพาะเห็ด
-หลักการถ่ายเทความร้อนและการกระจายไอน้ำภายในห้องนึ่ง
-องค์ความรู้การเพาะเห็ดและการจัดการการปนเปื้อนในกระบวนการผลิตก้อนเชื้อ
-เทคโนโลยีฉนวนความร้อนและระบบหมุนเวียนน้ำควบแน่นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
มีการใช้เทคโนโลยีเตานึ่งก้อนเห็ดแบบบอลลูนทดแทนการใช้เตานึ่งแบบสแตนเลส ที่มีราคาแพง พื้นที่น้อย ทำให้ต้นทุนสูง เมื่อเปลี่ยนมาใช้เตาบอลลูน พบว่า สามารถลดต้นทุนค่าเชื้อเพลิงในการนึ่งก้อนเชื้อเห็ด ได้เท่ากับ 1-1.5 บาท/ก้อน
จุดเด่น
-อุณหภูมิสม่ำเสมอทั่วทั้งห้องนึ่ง
-ลดการสูญเสียความร้อนและเชื้อเพลิง
-ลดปัญหาการปนเปื้อนของก้อนเชื้อ
-เหมาะกับการผลิตก้อนเชื้อเห็ดจำนวนมากในระดับชุมชน
-ลดการสูญเสียความร้อนและเชื้อเพลิง
-ลดปัญหาการปนเปื้อนของก้อนเชื้อ
-เหมาะกับการผลิตก้อนเชื้อเห็ดจำนวนมากในระดับชุมชน
รายละเอียดเพิ่มเติม
เตานึ่งก้อนเห็ดแบบบอลลูน เป็นเตานึ่งฆ่าเชื้อก้อนเชื้อเห็ดที่พัฒนาจากเตาครอบยางแบบดั้งเดิม โดยออกแบบโครงสร้างภายนอกให้มีลักษณะคล้ายบอลลูนหรือโดมโค้งครอบห้องนึ่ง ช่วยให้ไอน้ำและความร้อนหมุนเวียนภายในได้อย่างทั่วถึง ลดจุดอับของความร้อน ทำให้อุณหภูมิภายในสม่ำเสมอมากขึ้น ส่งผลให้การฆ่าเชื้อมีประสิทธิภาพและลดความเสียหายจากการปนเปื้อน
โครงสร้างประกอบด้วยผนังหุ้มฉนวนกันความร้อน ระบบกระจายไอน้ำภายใน และระบบรวบรวมน้ำควบแน่นเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ ช่วยลดการสูญเสียพลังงานและประหยัดเชื้อเพลิง เหมาะสำหรับการผลิตก้อนเชื้อเห็ดในระดับชุมชนและเชิงพาณิชย์ที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพการนึ่งฆ่าเชื้อและลดต้นทุนการผลิตอย่างยั่งยืน
เงื่อนไขการใช้งาน
ใช้ร่วมกับ steam boiler
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
-
-Pain Point #1 การนึ่งเชื้อเห็ดด้วยเตานึ่งแบบสแตนเลสหรือเหล็ก มีต้นทุนสูง ความจุในการนึ่งก้อนเชื้อเห็ดน้อย ทำให้ต้นทุนการผลิตด้านพลังงานสูงขึ้น ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับกำไรที่น้อยลง สำคัญ-
ประโยชน์ (Gain Points)
-
- Gain Point – ลดต้นทุน ด้วยการเปลี่ยนการนึ่งก้อนเชื้อเห็ดด้วยเตานึ่งสแตนเลส เป็น การใช้ “เทคโนโลยีการนึ่งก้อนเชื้อเห็ดแบบบอลลูน” สามารถลดค่าเชื้อพลิงได้ 1.5 บาท/ก้อน และเพิ่มกำลังการผลิตได้ 3 เท่า สูง-
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาครัฐ
หน่วยงานภาครัฐทุกแห่งที่ต้องการเทคโนโลยีในการนึ่งก้อนเชื้อเห็ดสำหรับขยายผล
ภาคเอกชน/การผลิต
ผู้ประกอบการเห็ด
ภาคประชาชน/สังคม
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ทำการผลิตก้อนเชื้อเห็ด เห็ดสด
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2569 | บพท.AppTech | วิจัย |
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ: 0
SROI (Social)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ:
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- เตานึ่งก้อนเห็ดแบบบอลลูน เคยปรับใช้ในพื้นที่ 1. ตำบล หนองแฝก อำเภอ สารภี จังหวัดเชียงใหม่ 2. ตำบลสำราญราษฎร์ อำเภอดอย สะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ 40.00 คน
ผลกระทบ (Impacts)
- เกิดการสร้างรายได้ครัวเรือนจากการลดต้นทุนเชื้อเพลิงการผลิตก้อน มากกว่า 5000 บาท/ครัวเรือน/2รอบการผลิต
เพ็ญวรัตน์ พันธ์ภัทรชัย
นักวิจัยเจ้าของผลงาน
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
ผู้ร่วมวิจัย/ทีมงาน:
นายวัชรพงศ์ โพธา
