ความรู้ / เทคโนโลยี
เป็นนวัตกรรมหลักที่ใช้เทคโนโลยีการคำนวณโภชนศาสตร์สัตว์เคี้ยวเอื้องเพื่อพัฒนาสูตรอาหารที่เหมาะสม โดยมีองค์ประกอบสำคัญคือ:
สูตรอาหารเฉพาะทาง: มี 3 สูตร (ต้นทุนต่ำ, สมดุล, พรีเมียม) ที่ปรับปรุงสัดส่วนโปรตีนและพลังงานเพื่อให้เหมาะสมกับการขุนแพะโดยเฉพาะ
ตารางวัตถุดิบทดแทน (Substitution Table): เป็นชุดความรู้ที่ช่วยให้เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนสัดส่วนวัตถุดิบในสูตรอาหารตามฤดูกาลหรือตามปริมาณวัตถุดิบที่มีในท้องถิ่นได้โดยที่คุณภาพอาหารยังคงสมดุล
เครื่องผสมอาหาร TMR ขนาดเล็ก: เทคโนโลยีระดับชุมชน (กำลังผลิต 50-100 กก./ชม.) ช่วยควบคุมคุณภาพการผสมให้เป็นเนื้อเดียวกัน ลดการเลือกกินของแพะ และลดแรงงานในการจัดการ
2. กระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสม (Appropriate Learning Process: ALP)
โครงการนำแนวคิด ALP มาใช้เป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ที่ยั่งยืน ประกอบด้วย:
ศูนย์เรียนรู้ชุมชน: ใช้เป็นพื้นที่หลักในการสาธิตและฝึกปฏิบัติจริง (เน้นปฏิบัติ 70% ทฤษฎี 30%)
นวัตกรชุมชน (Young Smart Goat Manager): พัฒนาเยาวชนกลุ่มเปราะบางให้มีทักษะระดับมืออาชีพผ่านหลักสูตร 5 โมดูล ได้แก่ โภชนศาสตร์และการผลิต TMR, การจัดการฟาร์ม, การใช้เครื่องผสม, การตลาดดิจิทัล, และการเป็นพี่เลี้ยงถ่ายทอดเทคโนโลยี
ระบบพี่เลี้ยง (Mentoring System): ใช้นวัตกรชุมชนเป็นกลไกหลักในการลงพื้นที่ติดตามและให้คำปรึกษาแบบรายครัวเรือน
3. กลไกการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก
เทคโนโลยีไม่ได้จำกัดอยู่แค่การผลิต แต่ครอบคลุมไปถึงระบบการจัดการเศรษฐกิจในชุมชน:
เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy): การใช้ผลผลิตเหลือใช้ทางการเกษตร (รำละเอียด, หญ้าเนเปียร์, ทางปาล์ม, หยวกกล้วย) มาสร้างมูลค่าเพิ่ม และการนำมูลแพะไปทำปุ๋ยอินทรีย์
การตลาดดิจิทัล: ใช้เพจ “วัยรุ่นสายแพะ” (สมาชิกกว่า 13,200 คน) เป็นแพลตฟอร์มหลักในการตลาดและแลกเปลี่ยนข้อมูล
วิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise): การจัดตั้งกองทุนหมุนเวียนและระบบบัญชีดิจิทัล เพื่อสร้างความเข้มแข็งในการรวมกลุ่มผลิตและต่อรองราคา
จุดเด่น
การประยุกต์ใช้เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy): โครงการเน้นการใช้วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรในท้องถิ่น เช่น รำละเอียด หญ้าเนเปียร์ ทางปาล์ม และหยวกกล้วย มาผลิตเป็นอาหาร TMR ซึ่งช่วยลดต้นทุนการนำเข้าอาหารสำเร็จรูปจากภายนอกได้ร้อยละ 30
นวัตกรรมสูตรอาหารเฉพาะทาง: มีการพัฒนาสูตรอาหาร TMR สำหรับแพะขุน 3 ระดับ (ต้นทุนต่ำ, สมดุล, พรีเมียม) ที่ผ่านการคำนวณโภชนศาสตร์ให้เหมาะสมกับการเพิ่มคุณภาพเนื้อ (ความนุ่มและไขมันแทรก) ซึ่งสูงกว่าสูตรอาหารทั่วไปที่เคยใช้ในโครงการก่อนหน้า
กระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสม (Appropriate Learning Process: ALP): โครงการเปลี่ยนจากการอบรมเชิงทฤษฎีเป็นการฝึกปฏิบัติจริงถึงร้อยละ 70 โดยมี "นวัตกรชุมชน" (เยาวชนกลุ่มเปราะบาง 50 คน) เป็นพี่เลี้ยงประจำตำบลที่คอยประกบเกษตรกรแบบรายครัวเรือน เพื่อสร้างการเรียนรู้ที่ยั่งยืน
การใช้เครื่องมือทางดิจิทัลและกลไกตลาด: ใช้เครือข่ายดิจิทัลเดิมที่มีอยู่แล้วอย่างเพจ “วัยรุ่นสายแพะ” (สมาชิก 13,200 คน) เป็นฐานในการตลาดออนไลน์และแลกเปลี่ยนความรู้ รวมถึงการทำสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (Contract Farming) กับร้านอาหารและโรงแรม เพื่อประกันราคาและปริมาณการรับซื้อ
การสร้างความยั่งยืนผ่านวิสาหกิจชุมชน: ออกแบบกลไกการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) 2 แห่ง ที่มีระบบกองทุนหมุนเวียน (กลุ่มละไม่น้อยกว่า 100,000 บาท) และมีการจดอนุสิทธิบัตรสูตรอาหารและเครื่องหมายการค้า “วัยรุ่นสายแพะ” เพื่อคุ้มครองสิทธิ์ทางปัญญาของกลุ่มอย่างถูกต้อง
การวัดผลที่ชัดเจนและจับต้องได้: ออกแบบระบบติดตามรายได้และรายจ่ายรายเดือนของครัวเรือนเป้าหมาย 100 รายอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อประเมินผลสัมฤทธิ์ตามเป้าหมายของหน่วย บพท. ที่ต้องการเพิ่มรายได้สุทธิ 5,000 บาทต่อเดือน หรือ 60,000 บาทต่อปี
รายละเอียดเพิ่มเติม
เทคโนโลยีนี้เป็นการนำวัตถุดิบอาหารสัตว์ทั้งหยาบและข้นมาผสมรวมกันในสัดส่วนที่เหมาะสม เพื่อให้แพะได้รับโภชนะครบถ้วนในคำเดียว <!----> โดยโครงการมีการยกระดับจากงานวิจัยเดิมปี 2566 ดังนี้: <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
สูตรอาหาร: มีการพัฒนาสูตรเฉพาะสำหรับแพะขุน 3 สูตร เพื่อเพิ่มคุณภาพเนื้อ (ความนุ่มและไขมันแทรก) และอัตราการเจริญเติบโต<!----><!----><!----><!---->: <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
สูตรต้นทุนต่ำ: เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่น <!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
สูตรสมดุล: ปรับสัดส่วนพลังงานและโปรตีน <!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
สูตรพรีเมียม: เพิ่มโปรตีนและพลังงานเพื่อคุณภาพเนื้อ <!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
ต้นทุน: การผลิตอาหาร TMR ใช้เองช่วยลดต้นทุนค่าอาหารลงได้มากกว่า 30% เมื่อเทียบกับการใช้อาหารสำเร็จรูปทางการค้า <!----><!----><!----><!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
นวัตกรรมที่เกี่ยวข้อง:
เครื่องผสมอาหาร TMR ขนาดเล็ก: กำลังผลิต 50-100 กก./ชม. สำหรับให้เกษตรกรใช้งานร่วมกันในศูนย์เรียนรู้ชุมชน <!----><!----><!----><!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
ตารางวัตถุดิบทดแทน (Substitution Table): เครื่องมือสำหรับช่วยเกษตรกรปรับสัดส่วนสูตรอาหารตามวัตถุดิบที่มีในแต่ละฤดูกาลโดยไม่เสียสมดุลทางโภชนาการ <!----><!----><!----><!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
คู่มือมาตรฐาน (SOP): ขั้นตอนการผลิตที่เข้าใจง่ายพร้อมภาพประกอบ <!----><!----><!----><!----> <!----><!----><!----><!----><!----><!----><!----><!---->
ปัญหา (Pain Points)
-
ลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ที่สูงเกินไป สำคัญปัญหาหลักคือต้นทุนค่าอาหารสัตว์คิดเป็น 60-70% ของต้นทุนรวม เนื่องจากต้องพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปนำเข้า การใช้เทคโนโลยี TMR ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารลงได้ไม่น้อยกว่า 30%
-
คุณภาพเนื้อแพะไม่สม่ำเสมอการเลี้ยงแบบเดิมทำให้เนื้อขาดไขมันแทรกและความนุ่ม ส่งผลให้ราคาขายผันผวนและมักถูกกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง
-
ขาดความรู้และทักษะในการจัดการเกษตรกรขาดความรู้ในการผลิตอาหารใช้เองและไม่มีการบันทึกบัญชีฟาร์ม ทำให้ไม่ทราบต้นทุนที่แท้จริง
-
ขาดอำนาจต่อรองเกษตรกรรายย่อยขาดอำนาจต่อรองทั้งในการซื้อวัตถุดิบและในการขายผลผลิต
-
ปัญหาหนี้สินครัวเรือนเกษตรกรส่วนใหญ่มีหนี้สินครัวเรือนและร้อยละ 60 เป็นหนี้นอกระบบที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
ประโยชน์ (Gain Points)
-
การใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบท้องถิ่น สูงใช้ประโยชน์จากวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่มีอยู่มากและราคาถูก เช่น รำละเอียด, หญ้าเนเปียร์, ทางปาล์มน้ำมัน, และหยวกกล้วย
-
ระบบตลาดที่มั่นคงใช้เครือข่ายดิจิทัล “วัยรุ่นสายแพะ” (สมาชิกกว่า 13,200 คน) และการทำสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (Contract Farming) กับร้านอาหาร/โรงแรม เพื่อสร้างช่องทางจำหน่ายที่แน่นอน
-
การเพิ่มมูลค่าผลผลิต (Premium Meat)การขุนแพะด้วยสูตรอาหาร TMR เฉพาะทาง ช่วยเพิ่มคุณภาพเนื้อให้เป็นเกรดพรีเมียม (มีไขมันแทรกและความนุ่ม) ซึ่งตลาดมีความต้องการสูงและยินดีจ่ายราคาสูงกว่าปกติ 20-30 บาท/กก.
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
| ปีงบฯ | ชื่อแหล่งทุน | ประเภท |
|---|---|---|
| 2566 | วช. | วิจัย |
ROI (Economic)
SROI (Social)
ผลลัพธ์ (Outcomes)
- เทคโนโลยีอาหาร TMR สำหรับแพะขุน (3 สูตร: ต้นทุนต่ำ, สมดุล, พรีเมียม) 1.00 เทคโนโลยี
- ครัวเรือนเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการและได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี 100.00 ครัวเรือน
- นวัตกรชุมชน “Young Smart Goat Manager” ที่ผ่านการพัฒนาทักษะ 50.00 คน
- คู่มือการผลิตมาตรฐาน (SOP) การผลิตอาหาร TMR สำหรับแพะขุน 100.00 เล่ม
ผลกระทบ (Impacts)
- ครัวเรือนเกษตรกรที่มีรายได้สุทธิเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 5,000 บาท/เดือน (60,000 บาท/ปี) 100.00 ครัวเรือน
- จำนวนเยาวชนกลุ่มเปราะบางที่มีอาชีพและทักษะประกอบการเกษตร 50.00 คน
- การลดลงของหนี้สินครัวเรือน (โดยเฉพาะหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้) ภายใน 2 ปี 20.00 ร้อยละ
- การหมุนเวียนวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร (หญ้า, ทางปาล์ม, รำ) เพื่อผลิตอาหารสัตว์และปุ๋ยอินทรีย์ 100.00 ร้อยละ
- การขยายผลโมเดลการแก้ปัญหาความยากจนด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมสู่ระดับนโยบาย 1.00 โมเดล (Policy Prototype
