การพัฒนาสูตรอาหาร FTMR. ที่เหมาะสมสำหรับแพะ-แกะ จากวัสดุในท้องถิ่น

การพัฒนาสูตรอาหารเริ่มจากการสำรวจและคัดเลือกวัตถุดิบที่มีศักยภาพในพื้นที่ เช่น ผลพลอยได้จากภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมการเกษตร เพื่อนำมาศึกษาคุณค่าทางโภชนาการ ทั้งด้านโปรตีน พลังงาน และแร่ธาตุ ก่อนนำข้อมูลมาปรับสมดุลสูตรอาหารให้เหมาะสมกับความต้องการของแพะ–แกะในแต่ละช่วงการเลี้ยง กระบวนการดังกล่าวช่วยให้เกษตรกรสามารถเลือกใช้วัตถุดิบที่หาได้ง่าย มีราคาต่ำ และมีคุณค่าทางอาหารเพียงพอ ลดการพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปจากภายนอก

ผลการพัฒนาทำให้ได้สูตรอาหารสำหรับแพะ–แกะจำนวน 4 สูตร ที่มีระดับโปรตีนประมาณ 10–14% ซึ่งเหมาะสำหรับการเลี้ยงพ่อ–แม่พันธุ์และการขุนแพะเพื่อการค้า โดยเปิดโอกาสให้เกษตรกรสามารถเลือกสูตรให้เหมาะสมกับวัตถุดิบที่มีในแต่ละพื้นที่และฤดูกาล ส่งผลให้สามารถรักษาคุณภาพอาหารสัตว์ได้อย่างต่อเนื่องตลอดปี พร้อมทั้งลดต้นทุนการผลิตเมื่อเทียบกับการใช้อาหารสำเร็จรูปเชิงพาณิชย์

กระบวนการผลิตอาหารสัตว์ใช้เทคโนโลยี Fermented Total Mixed Ration (FTMR) ซึ่งเป็นการผสมวัตถุดิบทั้งหมดให้เป็นเนื้อเดียวกันก่อนเข้าสู่กระบวนการหมักด้วยจุลินทรีย์หลัก เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ เพิ่มความสามารถในการย่อยได้ของสัตว์ และช่วยยืดอายุการเก็บรักษาอาหาร การหมักยังช่วยลดปัญหาการคัดเลือกกินอาหารของแพะ ทำให้สัตว์ได้รับสารอาหารอย่างสม่ำเสมอ ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและประสิทธิภาพการผลิตที่ดีขึ้น

ขั้นตอนการผลิตประกอบด้วย 4 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ (1) การคัดเลือกและเตรียมวัตถุดิบจากทรัพยากรในพื้นที่ (2) การคำนวณและปรับสัดส่วนสูตรอาหารตามคุณค่าทางโภชนาการที่ต้องการ (3) การผสมวัตถุดิบและหมักด้วยกระบวนการ FTMR ภายใต้การควบคุมสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และ (4) การนำอาหารหมักไปใช้เลี้ยงสัตว์พร้อมติดตามผลด้านการเจริญเติบโต ต้นทุน และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ เพื่อนำข้อมูลกลับมาปรับปรุงสูตรอาหารอย่างต่อเนื่อง

การพัฒนาสูตรอาหารโปรตีนสูงและกระบวนการผลิตอาหารสำหรับแพะ–แกะจากทรัพยากรท้องถิ่น

     การพัฒนาสูตรอาหารสำหรับแพะ–แกะในโครงการนี้มุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรทางการเกษตรและวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อลดต้นทุนการผลิตอาหารสัตว์และเพิ่มประสิทธิภาพการเลี้ยงแพะ–แกะ โดยอาศัยแนวคิดการจัดการห่วงโซ่วัตถุดิบอาหารสัตว์ร่วมกับเทคโนโลยีที่เหมาะสม (Appropriate Technology) ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากผลงานวิจัยเดิมที่ผ่านการทดสอบใช้งานในพื้นที่จริงและมีระดับความพร้อมของเทคโนโลยี (TRL 7) สามารถนำไปถ่ายทอดสู่เกษตรกรได้ทันที

      แนวทางการพัฒนาสูตรอาหารเริ่มจากการสำรวจและคัดเลือกวัตถุดิบที่มีศักยภาพในพื้นที่ เช่น ผลพลอยได้จากภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมการเกษตร เพื่อนำมาศึกษาคุณค่าทางโภชนาการ ทั้งด้านโปรตีน พลังงาน และแร่ธาตุ ก่อนนำข้อมูลมาปรับสมดุลสูตรอาหารให้เหมาะสมกับความต้องการของแพะ–แกะในแต่ละช่วงการเลี้ยง กระบวนการดังกล่าวช่วยให้เกษตรกรสามารถเลือกใช้วัตถุดิบที่หาได้ง่าย มีราคาต่ำ และมีคุณค่าทางอาหารเพียงพอ ลดการพึ่งพาอาหารสำเร็จรูปจากภายนอก

      ผลการพัฒนาทำให้ได้สูตรอาหารสำหรับแพะ–แกะจำนวน 4 สูตร ที่มีระดับโปรตีนประมาณ 10–14% ซึ่งเหมาะสำหรับการเลี้ยงพ่อ–แม่พันธุ์และการขุนแพะเพื่อการค้า โดยเปิดโอกาสให้เกษตรกรสามารถเลือกสูตรให้เหมาะสมกับวัตถุดิบที่มีในแต่ละพื้นที่และฤดูกาล ส่งผลให้สามารถรักษาคุณภาพอาหารสัตว์ได้อย่างต่อเนื่องตลอดปี พร้อมทั้งลดต้นทุนการผลิตเมื่อเทียบกับการใช้อาหารสำเร็จรูปเชิงพาณิชย์

        กระบวนการผลิตอาหารสัตว์ใช้เทคโนโลยี Fermented Total Mixed Ration (FTMR) ซึ่งเป็นการผสมวัตถุดิบทั้งหมดให้เป็นเนื้อเดียวกันก่อนเข้าสู่กระบวนการหมักด้วยจุลินทรีย์หลัก เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ เพิ่มความสามารถในการย่อยได้ของสัตว์ และช่วยยืดอายุการเก็บรักษาอาหาร การหมักยังช่วยลดปัญหาการคัดเลือกกินอาหารของแพะ ทำให้สัตว์ได้รับสารอาหารอย่างสม่ำเสมอ ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและประสิทธิภาพการผลิตที่ดีขึ้น

       ขั้นตอนการผลิตประกอบด้วย 4 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ (1) การคัดเลือกและเตรียมวัตถุดิบจากทรัพยากรในพื้นที่ (2) การคำนวณและปรับสัดส่วนสูตรอาหารตามคุณค่าทางโภชนาการที่ต้องการ (3) การผสมวัตถุดิบและหมักด้วยกระบวนการ FTMR ภายใต้การควบคุมสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และ (4) การนำอาหารหมักไปใช้เลี้ยงสัตว์พร้อมติดตามผลด้านการเจริญเติบโต ต้นทุน และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ เพื่อนำข้อมูลกลับมาปรับปรุงสูตรอาหารอย่างต่อเนื่อง

       ด้านประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ พบว่าการผลิตอาหารหมัก FTMR ที่มีโปรตีนประมาณ 14% สามารถลดต้นทุนการผลิตอาหารสัตว์เหลือประมาณ 3.50 บาทต่อกิโลกรัม จากเดิมที่เกษตรกรต้องซื้ออาหารสำเร็จรูปในราคาประมาณ 13 บาทต่อกิโลกรัม นอกจากนี้ อาหารที่ผลิตได้ยังสามารถจำหน่ายในราคาประมาณ 8 บาทต่อกิโลกรัม ทำให้เกิดมูลค่าเพิ่มจากการแปรรูปวัตถุดิบในชุมชน และสร้างรายได้จากการจำหน่ายอาหารสัตว์ควบคู่กับการผลิตแพะขุน ส่งผลให้เกิดการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนแบบครบวงจรตามแนวคิดห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ของโครงการ

      โดยสรุป การพัฒนาสูตรอาหารโปรตีนสูงจากทรัพยากรท้องถิ่นร่วมกับกระบวนการผลิตแบบ FTMR เป็นนวัตกรรมที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้วัตถุดิบในพื้นที่ ลดต้นทุนการเลี้ยงสัตว์ เพิ่มคุณภาพอาหารสัตว์ และสร้างโอกาสในการต่อยอดสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ของกลุ่มเกษตรกร ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับรายได้และสร้างความยั่งยืนให้แก่ระบบการเลี้ยงแพะ–แกะในระดับชุมชน