เกษตรกรรม (ประมง) รอตรวจสอบ

SOP จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง (PSB) เพื่อเพิ่มผลผลิตการจับและฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน

เทคโนโลยีเสริมต้นทางที่ใช้จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง SAIYAI ซึ่งพัฒนาจากห้องปฏิบัติการของคณะผู้วิจัย โดยกลไกหลักคือการเป็นตัวดึงดูดการกิน (Attractant) ของสัตว์น้ำกลุ่มครัสเตเชียน สาดลงในพื้นที่นากุ้งทิ้งร้างในช่วงค่ำก่อนออกจับ ทำให้จับปูแสมและปูทะเลได้มากขึ้นทันทีในคืนที่สาด ส่วนกลไกรองคือการฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนในระยะยาว โดยย่อยสลายสารอินทรีย์และสารประกอบไนโตรเจนที่เป็นพิษให้กลายเป็นเซลล์แบคทีเรียและก้อนจุลินทรีย์ (Biofloc) ซึ่งเป็นอาหารตามธรรมชาติของสัตว์น้ำ ครัวเรือนสามารถขยายเชื้อใช้เองได้ด้วยว

2 เข้าชม
0 สนใจ
อัปเดตล่าสุด 30/11/-0001
SOP จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง (PSB) เพื่อเพิ่มผลผลิตการจับและฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน
รายละเอียดนวัตกรรม
ความรู้ / เทคโนโลยี
- องค์ความรู้ด้านจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง (Photosynthetic Bacteria) จากงานวิจัยในห้องปฏิบัติการของคณะผู้วิจัย ซึ่งพัฒนาเป็นหัวเชื้อผสมสูตร PSB SAIYAI
- กลไกการดึงดูดการกิน (Attractant) ของสัตว์น้ำกลุ่มครัสเตเชียน (กุ้งและปู) ด้วยการสาด PSB
- กลไกการบำบัดทางชีวภาพ (Bioremediation) โดยย่อยสลายและเปลี่ยนสารอินทรีย์และสารประกอบไนโตรเจนที่เป็นพิษ เช่น แอมโมเนียและไนไตรท์ ให้กลายเป็นเซลล์แบคทีเรีย
- การสร้างก้อนจุลินทรีย์ (Biofloc) ซึ่งเป็นอาหารตามธรรมชาติของสัตว์น้ำ ช่วยเพิ่มปริมาณอาหารธรรมชาติในระบบนิเวศ
- เทคนิคการนำเหยื่อแช่ PSB ก่อนใส่ลอบหรือไซ เพื่อเพิ่มอัตราการเข้าไซของปูทะเล
- เทคนิคการขยายเชื้อระดับครัวเรือนด้วยวัตถุดิบที่หาได้ในครัวเรือน และการควบคุมคุณภาพเชื้อด้วยการสังเกตสี กลิ่น และความเข้มข้น
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
ผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการใช้งานที่ผ่านมา คือ เพิ่มปริมาณการจับปูในพื้นที่ที่สาด PSB ได้ทันที และปรับปรุงคุณภาพน้ำและเลนในนากุ้งทิ้งร้างให้เหมาะต่อการอาศัยของปูในระยะยาว ทำให้ทรัพยากรปูอุดมสมบูรณ์ขึ้นจนต่อยอดสู่การทำประมงปูแสม โดยเกษตรกรสามารถขยายปริมาณและสาด PSB เองได้ ไม่ต้องอาศัยความรู้จุลชีววิทยาเชิงลึก
จุดมุ่งหมายในระยะต่อไป คือ ยกระดับ SOP จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง (PSB) เพื่อเพิ่มผลผลิตการจับและฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน จาก TRL 7 สู่ TRL 8 ผ่านการใช้งานเชิงพาณิชย์ระดับพื้นที่โดยครัวเรือน 120 ครัวเรือนอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 6 เดือน ความต้องการสนับสนุนประกอบด้วย การผลิตและส่งมอบหัวเชื้อจากห้องปฏิบัติการ ระบบกระจายหัวเชื้อที่นายสถานีบริหารจัดการ คู่มือการขยายเชื้อและการใช้งานฉบับชุมชน
จุดเด่น
- มีผลทันทีในคืนที่สาด (กลไกดึงดูดปูแสมและปูทะเล) ควบคู่กับผลระยะยาว (การฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน)
- ต้นทุนการใช้งานต่ำมาก เกษตรกรขยายเชื้อใช้เองด้วยวัตถุดิบที่มีอยู่ในครัวเรือน
- เกษตรกรใช้งานได้เองโดยไม่ต้องมีความรู้ทางจุลชีววิทยาเชิงลึก
- มีผลงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการรองรับและผ่านการทดสอบในสภาพจริง (TRL 7)
- เปลี่ยนพื้นที่นากุ้งทิ้งร้างที่เสื่อมโทรมให้กลับมามีคุณค่าทางเศรษฐกิจและระบบนิเวศ สอดคล้องกับแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนและการพัฒนาที่ยั่งยืน
รายละเอียดเพิ่มเติม

SOP จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง
(PSB) เพื่อเพิ่มผลผลิตการจับและฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน ช่วยเพิ่มปริมาณปูแสมและปูทะเลที่จับได้ ควบคู่กับฟื้นฟูแหล่งทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เมื่อทำงานร่วมกับ
SOP ระบบประมงปูแสมครบวงจร
จับ–รวบรวม–ขนส่ง–ตลาด (จัดการระบบจับจนถึงตลาด) และ SOP การเก็บรักษาปูทะเลและการมัดปู (รักษาคุณภาพปูทะเลหลังการจับ)
จะเกิดวงจรเศรษฐกิจเชิงบวก กล่าวคือ ปูมากขึ้น → จับและขายได้มากขึ้น → ครัวเรือนมีแรงจูงใจออกจับต่อเนื่อง
→ ฟื้นฟูระบบนิเวศอย่างยั่งยืน

ขั้นตอนการดำเนินงาน

- ขั้นที่ 1 รับหัวเชื้อ PSB จากคณะผู้วิจัย : รับหัวเชื้อที่ผลิตและควบคุมคุณภาพจากห้องปฏิบัติการ Aquabiot Lab RUTS โดยมีนายสถานีเป็นจุดกระจายให้แก่ครัวเรือน

- ขั้นที่ 2
ขยายเชื้อด้วยอาหารเลี้ยงเชื้อที่ใช้วัตถุดิบจากครัวเรือน : ขยายเชื้อ PSB
ในภาชนะโปร่งแสง (ขวด/ถัง) ตามอัตราส่วนที่กำหนด วางในที่ได้รับแสงแดดจัดตลอดวัน
จนเชื้อเจริญได้ปริมาณพร้อมใช้ (ไข่ กะปิ
น้ำปลา ผงชูรส) 

- ขั้นที่ 3 ตรวจคุณภาพ PSB ก่อนใช้ : ตรวจสอบสี กลิ่น
และความเข้มข้นของ PSB ตามคู่มือ
เพื่อให้มั่นใจว่าเชื้อมีคุณภาพและความเข้มข้นเพียงพอก่อนนำไปใช้

- ขั้นที่ 4 สาด PSB ดึงดูดปูในช่วงค่ำ : สาด PSB
ลงในพื้นที่นากุ้งทิ้งร้างในช่วงค่ำก่อนเริ่มจับปูแสม
เพื่อดึงดูดปูเข้ามาในบริเวณที่สาด สำหรับการจับปูทะเลให้นำเหยื่อแช่ PSB
ก่อนใส่ลอบหรือไซ

- ขั้นที่ 5 ออกจับปูตามขั้นตอน ดำเนินการจับปูแสมตาม SOP ระบบประมงปูแสมครบวงจร
จับ–รวบรวม–ขนส่ง–ตลาด ในบริเวณที่สาด PSB

- ขั้นที่ 6 บันทึกปริมาณการจับเปรียบเทียบ : บันทึกปริมาณการจับในพื้นที่ที่สาดและไม่ได้สาด PSB
เพื่อประเมินผลของการดึงดูดและเป็นหลักฐานยืนยันประสิทธิภาพของเทคโนโลยี

- ขั้นที่ 7 ฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนต่อเนื่อง : สาด PSB
อย่างสม่ำเสมอเพื่อย่อยสลายสารอินทรีย์ในเลนและฟื้นฟูระบบนิเวศในระยะยาว
พร้อมบันทึกการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำและเลนเป็นระยะ

เทคนิคจำเพาะ

<!--[if !supportLists]-->●    
<!--[endif]-->การขยายเชื้อและการควบคุมคุณภาพ PSB  ขยายเชื้อจากหัวเชื้อที่คณะผู้วิจัยส่งมอบ ผสมในน้ำในภาชนะโปร่งแสง วางรับแสงแดด
เชื้อจะเจริญเปลี่ยนเป็นสีแดง/ม่วงเข้มเมื่อพร้อมใช้ ควบคุมคุณภาพด้วยการสังเกตสี
กลิ่น และความเข้มข้นตามคู่มือก่อนนำไปใช้ทุกครั้ง

<!--[if !supportLists]-->●    
<!--[endif]-->การใช้ PSB ดึงดูดปูแสม ด้วยการสาด PSB
ในพื้นที่นากุ้งทิ้งร้างในช่วงค่ำก่อนเริ่มจับ ปูแสมจะเข้ามาในบริเวณที่สาด
ส่งผลให้จับได้มากขึ้นทันทีในคืนนั้น
จากการทดสอบเบื้องต้นพบว่าเพิ่มปริมาณการจับปูแสมจาก 4–5 กิโลกรัมต่อคืน เป็น 6–8
กิโลกรัมต่อคืน (เพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 30–50)

<!--[if !supportLists]-->●    
<!--[endif]-->การใช้ PSB กับการจับปูทะเล (แช่เหยื่อ)  นำเหยื่อแช่ใน
PSB ก่อนใส่ลอบหรือไซจับปูทะเล ช่วยเพิ่มอัตราการเข้าไซจากเดิมประมาณร้อยละ 15–20
เป็นร้อยละ 25–40 ของจำนวนไซทั้งหมด คิดเป็นการเพิ่มการจับร้อยละ 30–50



























<!--[if !supportLists]-->●    
<!--[endif]-->การฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนระยะยาว การสาด PSB
อย่างต่อเนื่องช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์ที่สะสมในเลนของนากุ้งทิ้งร้าง
ปรับปรุงคุณภาพน้ำและดิน ฟื้นฟูระบบนิเวศให้เหมาะสมต่อการอาศัยของปูในระยะยาว
ส่งผลให้ปริมาณปูในพื้นที่เพิ่มขึ้นอย่างยั่งยืน

เงื่อนไขการใช้งาน
- ต้องมีภาชนะโปร่งแสง (ขวด/ถัง ใช้ซ้ำหรือรีไซเคิลได้) และพื้นที่ที่ได้รับแสงแดดจัดตลอดวันสำหรับขยายเชื้อ
- ต้องขยายเชื้อตามอัตราส่วนที่กำหนดในคู่มือ และตรวจคุณภาพจากสี กลิ่น และความเข้มข้นก่อนนำไปใช้ทุกครั้ง (เชื้อพร้อมใช้จะมีสีแดง–ม่วงเข้ม)
- ต้องสาดอย่างสม่ำเสมอต่อเนื่องจึงจะเกิดผลด้านการฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนในระยะยาว
ปัญหาและประโยชน์ (Pain & Gain)
ปัญหา (Pain Points)
  • คุณภาพเลนและน้ำในนากุ้งทิ้งร้างเสื่อมโทรม ส่งผลต่อความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรปูแสมและปูทะเล สำคัญ
    -
ประโยชน์ (Gain Points)
  • ฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนของนากุ้งทิ้งร้างในระยะยาว เปลี่ยนพื้นที่เสื่อมโทรมให้กลับมามีคุณค่า สูง
    -
กลุ่มเป้าหมาย
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
ภาคประชาชน/สังคม
ชาวประมงพื้นบ้าน กลุ่มผู้ว่างงาน และเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์น้ำแบบ Extensive ในพื้นที่นากุ้งทิ้งร้าง อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
ภาคประชาชน/สังคม
ชาวประมงพื้นบ้านจังหวัดกระบี่ที่ใช้ PSB เพิ่มผลผลิตการจับ
ประวัติการได้รับทุนสนับสนุน
ปีงบฯ ชื่อแหล่งทุน ประเภท
2567 ทุนกรอบการวิจัยการพัฒนาขีดความสามารถของผู้ประกอบการในพื้นที่ (Local Enterprises) บนฐานทรัพยากรพื้นถิ่น (ปูขาว-นครศรีโมเดล) วิจัย
2567 ทุนอุดหนุนการวิจัยจากโครงการวิจัยเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม ประจำปีงบประมาณ 2567 จาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) โครงการ “มนต์เสน่ห์สายน้ำปากพูน: เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ลดความเหลื่อมล้ำ ด้วยการยกระดับสินค้าอัตลักษณ์ วิจัย
พิกัดแผนที่
กำลังโหลดแผนที่...
พิกัด:
ผลลัพธ์และผลกระทบเชิงประจักษ์
ROI (Economic)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ: 0
SROI (Social)
ตัวชี้วัด:
ปริมาณ:
ผลลัพธ์ (Outcomes)
  • ฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนของนากุ้งทิ้งร้างในระยะยาว เปลี่ยนพื้นที่เสื่อมโทรมให้กลับมามีคุณค่า 3.00 กิโลกรัม
  • ฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลนของนากุ้งทิ้งร้างในระยะยาว เปลี่ยนพื้นที่เสื่อมโทรมให้กลับมามีคุณค่า 30.00 ร้อยละ
ผลกระทบ (Impacts)
  • ครัวเรือนที่ใช้ PSB ในการช่วยเพิ่มปริมาณ 120.00 ครัวเรือน
  • พื้นที่นากุ้งทิ้งร้างที่ได้รับการฟื้นฟูคุณภาพน้ำและเลน 40.00 ตารางกิโลเมตร