ความรู้ / เทคโนโลยี
ประยุกต์ใช้องค์ความรู้ด้านการเลี้ยงหนอนไหม สุขอนามัยในโรงเรือน และการจัดการมูลไหม ร่วมกับการออกแบบโครงสร้างเชิงกล โดยใช้ตะแกรงพลาสติกเป็นพื้นเลี้ยงและแยกหนอนไหมออกจากมูลและเศษใบหม่อน พร้อมระบบมือหมุนสำหรับปรับระดับชุดตะแกรงขึ้น–ลง ช่วยให้สามารถถ่ายมูลได้โดยไม่ต้องหยิบจับหนอนไหมทีละตัว ลดการสัมผัสและการแพร่กระจายเชื้อโรค ลดระยะเวลาการทำงาน และเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการพื้นที่เลี้ยงให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตและการสร้างรังไหม
ที่มา / จุดมุ่งหมาย / ความต้องการ
นวัตกรรมถูกนำไปทดลองใช้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกหม่อนเลี้ยงไหมโดยวิถีชาติ ตำบลบ้านหัน อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ โดยใช้เป็นชั้นเลี้ยงหนอนไหมและชุดตะแกรงสำหรับเปลี่ยนถ่ายมูลแทนการเลี้ยงด้วยกระด้งไม้ไผ่แบบเดิม เกษตรกรวางใบหม่อนบนตะแกรงเพื่อให้หนอนไหมไต่ขึ้นมากินอาหาร จากนั้นแยกมูลไหมและเศษใบหม่อนออกจากพื้นที่เลี้ยงด้วยระบบยก–ลดระดับแบบมือหมุน โดยไม่ต้องหยิบจับหนอนไหมทีละตัว
จุดมุ่งหมายของการใช้งาน คือ เพื่อลดเวลาและแรงงานในการถ่ายมูลไหม ลดการยกกระด้งจำนวนมาก ลดการสัมผัสหนอนไหมโดยตรง และลดความเสี่ยงจากการสะสมและแพร่กระจายเชื้อโรคภายในโรงเรือน รวมทั้งเพิ่มพื้นที่เลี้ยงให้เหมาะสมต่อพฤติกรรมของหนอนไหม เพื่อยกระดับปริมาณและคุณภาพของรังไหม
ความต้องการของผู้ใช้งาน คือ ต้องการอุปกรณ์เลี้ยงหนอนไหมที่ใช้งานง่าย แข็งแรง เคลื่อนย้ายได้ ไม่ต้องใช้ไฟฟ้า เหมาะกับเกษตรกรสูงวัย ช่วยลดภาระทางกายและระยะเวลาการทำงาน สามารถทำความสะอาดได้สะดวก และช่วยลดรังไหมเสียพร้อมเพิ่มผลผลิตรังไหมให้ได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน
จุดเด่น
ช่วยลดเวลาและแรงงานในการถ่ายมูลไหม ลดการยกกระด้งและความเมื่อยล้าของเกษตรกร โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ลดการสัมผัสหนอนไหมโดยตรงและลดความเสี่ยงจากการแพร่กระจายเชื้อโรค โครงสร้างแข็งแรง สามารถถอดประกอบและเคลื่อนย้ายได้ ใช้งานด้วยระบบมือหมุนโดยไม่ต้องใช้ไฟฟ้า ระยะห่างของตะแกรงได้รับการทดสอบให้เหมาะสมกับพฤติกรรมการไต่กินใบหม่อน ช่วยเพิ่มน้ำหนักรังไหมเฉลี่ยเป็น 20.69 กิโลกรัมต่อไข่ไหม 1 แผ่น และลดรังไหมเสียเหลือร้อยละ 8.75
รายละเอียดเพิ่มเติม
นวัตกรรมประกอบด้วยชุดชั้นเลี้ยงหนอนไหมและชุดเปลี่ยนถ่ายมูลไหมที่ออกแบบให้ใช้งานร่วมกัน โดยโครงสร้างหลักผลิตจากท่อเหล็กกล่อง มีความแข็งแรง ทนทาน สามารถถอดประกอบและเคลื่อนย้ายไปติดตั้งในพื้นที่เลี้ยงได้สะดวก ชุดชั้นเลี้ยงมีขนาดกว้าง 90 เซนติเมตร ยาว 250 เซนติเมตร สูง 180 เซนติเมตร แบ่งเป็น 3 ชั้น ระยะห่างระหว่างชั้น 50 เซนติเมตร
ชุดเปลี่ยนถ่ายมูลไหมมีขนาดกว้าง 80 เซนติเมตร ยาว 250 เซนติเมตร แบ่งเป็น 3 ชั้น และสามารถปรับระดับขึ้น–ลงด้วยระบบมือหมุน โดยลดระดับต่ำสุดได้ประมาณ 1 เซนติเมตร และยกสูงสุดได้ประมาณ 45 เซนติเมตร พื้นเลี้ยงปูด้วยตะแกรงพลาสติกขนาดช่อง 9 มิลลิเมตร จำนวน 7 ชั้น เพื่อให้หนอนไหมไต่ขึ้นไปกินใบหม่อนบนตะแกรง ขณะที่มูลไหมและเศษใบหม่อนตกค้างอยู่ด้านล่าง จึงสามารถแยกและนำออกไปทำความสะอาดได้โดยไม่ต้องหยิบจับหนอนไหมทีละตัว
นอกจากนี้ ยังมีชุดตะกร้อรังไหมขนาดกว้าง 60 เซนติเมตร ยาว 250 เซนติเมตร สูง 180 เซนติเมตร แบ่งเป็น 3 ชั้น ระยะห่างระหว่างชั้น 45 เซนติเมตร ช่วยเพิ่มพื้นที่เลี้ยงและจัดการหนอนไหมอย่างเป็นระบบ เทคโนโลยีดังกล่าวช่วยลดเวลาและแรงงานในการถ่ายมูล ลดการสัมผัสและการแพร่กระจายเชื้อโรค ลดความเมื่อยล้าของเกษตรกร รวมทั้งช่วยเพิ่มน้ำหนักรังไหมและลดสัดส่วนรังไหมเสีย เหมาะสำหรับกลุ่มเกษตรกร ผู้สูงอายุ กลุ่มอาชีพ และวิสาหกิจชุมชนด้านการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม
เงื่อนไขการใช้งาน
ต้องติดตั้งในโรงเรือนเลี้ยงไหมที่มีพื้นเรียบ แข็งแรง และมีพื้นที่เพียงพอสำหรับการเคลื่อนย้ายชุดตะแกรง ผู้ใช้งานควรได้รับคำแนะนำเกี่ยวกับการวางตาข่าย การให้อาหาร การปรับระดับด้วยมือหมุน และการถ่ายมูลอย่างถูกวิธี ควรทำความสะอาดและฆ่าเชื้อตะแกรงรวมถึงโครงสร้างหลังการเลี้ยงแต่ละรอบ ตรวจสอบระบบมือหมุน จุดยึด และโครงสร้างเหล็กให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน รวมทั้งควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และสุขลักษณะภายในโรงเรือนให้เหมาะสมกับการเลี้ยงหนอนไหม